مبانی فقهی و حقوقی عدالت در نظام قضایی اسلام

عدالت از مهم ترین اصول بنیادین فقه اسلامی و نظام حقوقی اسلام به شمار می رود که در تمام ابعاد زندگی فردی، اجتماعی و قضایی نقش اساسی دارد. در نظام قضایی اسلام، عدالت نه تنها یک ارزش اخلاقی بلکه یک اصل الزام آور حقوقی است که بر تمامی فرآیندهای دادرسی، قضاوت و اجرای احکام حاکم می باشد. هدف از این پژوهش بررسی مبانی فقهی و حقوقی عدالت در نظام قضایی اسلام و تبیین جایگاه آن در ساختار دادرسی اسلامی است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، منابع فقهی، آیات قرآن کریم، روایات و دیدگاه فقهای اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که عدالت در فقه اسلامی بر پایه اصولی مانند قاعده قسط، نفی ظلم، رعایت حقوق طرفین دعوا و استقلال قاضی استوار است. همچنین رعایت عدالت قضایی موجب افزایش اعتماد عمومی به نظام قضایی و تحقق امنیت اجتماعی می شود. این پژوهش نشان می دهد که عدالت قضایی در اسلام، علاوه بر جنبه فردی، دارای ابعاد اجتماعی گسترده ای است و نقش مهمی در تحقق جامعه ای سالم و متوازن دارد.