بررسی نقش مقایسه اجتماعی در فضای مدرسه بر اعتمادبه نفس تحصیلی و مشارکت کلاسی دانش آموزان

مقایسه اجتماعی، به عنوان یکی از فرایندهای بنیادین روان شناختی، در فضای مدرسه نقشی دوسویه ایفا می کند: از یک سو می تواند منبع انگیزه، الگوگیری و خودارزیابی سازنده باشد، و از سوی دیگر می تواند به کاهش اعتمادبه نفس، اضطراب و انزوای تحصیلی منجر شود. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی نقش مقایسه اجتماعی در فضای مدرسه بر اعتمادبه نفس تحصیلی و مشارکت کلاسی دانش آموزان می پردازد. یافته های پژوهش های داخلی و بین المللی نشان می دهد که نوع «انگیزه» مقایسه اجتماعی، تعیین کننده ی اصلی تاثیر آن است؛ مقایسه های مبتنی بر خودارزیابی با کاهش احساس فقدان اختیار و افزایش مشارکت همراه اند، در حالی که مقایسه های مبتنی بر خودنمایی (self-enhancement) به افزایش احساس فقدان اختیار و کاهش مشارکت کلاسی منجر می شوند . همچنین، مقایسه توانایی با افراد برتر، از مسیر افزایش احساسات منفی مانند افسردگی، حسادت و خشم، اعتمادبه نفس تحصیلی را تضعیف می کند؛ در حالی که مقایسه عقیده با دیگران، از مسیر احساسات مثبت مانند خوش بینی و تحسین، اعتمادبه نفس را تقویت می نماید . فضای رقابتی و نمایشی مدرسه، با آشکارسازی عمومی موفقیت ها و نمرات، مقایسه اجتماعی را تشدید کرده و مشارکت دانش آموزان ضعیف تر را مختل می سازد . در مقابل، فضای حمایت گر، فردمحور و پذیرنده، مقایسه را از یک تهدید به یک منبع آگاهی و الهام تبدیل می کند . مقاله با تاکید بر ضرورت بازطراحی فرهنگ کلاس، کاهش فشارهای نمایشی و آموزش مهارت های تنظیم هیجانی، پیشنهادهایی برای ارتقای اعتمادبه نفس و مشارکت کلاسی دانش آموزان ارائه می دهد.