پیش بینی گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان براساس تکانشگری و خودکنترلی

رفتارهای پرخطر در دوران نوجوانی یکی از چالش های اساسی نظام سلامت روان و آموزش به شمار می رود و شناسایی عوامل موثر بر گرایش به این رفتارها از اهمیت بالایی برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی گرایش به رفتارهای پرخطر در نوجوانان بر اساس دو متغیر تکانشگری و خودکنترلی انجام شد. این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر مقطع متوسطه دوم شهر شاهرود در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۳۰۰ نفر به شیوه نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه خطرپذیری نوجوانان ایرانی زاده محمدی و همکاران (۱۳۹۰)، پرسش نامه ی تکانشگری بارت (۱۹۹۵)، و پرسش نامه ی خودکنترلی تانجنی و همکاران (۲۰۰۴) استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام استفاده شد. نتایج نشان داد که بین تکانشگری با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه ی مثبت و معنادار و بین خودکنترلی با گرایش به رفتارهای پرخطر رابطه ی منفی و معنادار وجود دارد. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که تکانشگری و خودکنترلی به طور معناداری توانایی پیش بینی گرایش به رفتارهای پرخطر را دارند و در مجموع ۵۷ درصد از واریانس متغیر ملاک را تبیین می کنند. بر اساس یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که سطوح بالای تکانشگری و سطوح پایین خودکنترلی، نوجوانان را در معرض خطر بالاتری برای گرایش به رفتارهای پرخطر قرار می دهد. بنابراین، طراحی برنامه های آموزشی و مداخلات روان شناختی با هدف کاهش تکانشگری و افزایش خودکنترلی می تواند نقش موثری در پیشگیری از این رفتارها در نوجوانان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

رفتارهای پرخطر ، تکانشگری ، خودکنترلی ، نوجوانان