رویکرد تطبیقی ارسطو و سهروردی در مسئله قیاس

این مقاله با هدف بررسی و مقایسه دیدگاه های ارسطو وسهروردی درباره مسئله قیاس ، به تحلیل تفاوت ها وشباهت های آن دو در تشریح اعتبار استدلال قیاسی می پردازد.ضرورت این پژوهش در آن است که در بسیاری از مطالعات ،سهروردی صرفا منتقد یا مخالف منطق ارسطویی معرفی شده است، در حالیکه بررسی نسبت میان اندیشه او با سنت ارسطو می تواند جایگاه منطق اشراقی وتحولی که در منطق اسلامی ایجاد شده را بهتر نشان دهد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی ومبتنی بر مطالعه تطبیقی منابع کتابخانه ای است ؛بدین جهت آثار منطقی ارسطو وسهروردی با رویکرد تحلیلی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که سهروردی ،برخلاف تصور معمول ،منطق ارسطویی را بطور کامل رد نکرده ،بلکه ضمن حفظ چارچوب کلی آن ، با اصلاح برخی قواعد،از جمله ساده سازی تبدیل قضایا،بازنگری در برخی اشکال قیاس وتاکید برنقش بدیهیات،حدس وشهود ،در صدد تکمیل و استفاده از آن است.نتیجه گیری نهایی آن است که منطق سهروردی نه گسست از سنت ارسطویی ،بلکه باز خوانی وبازسازی آن در پرتو حکمت اشراقی است؛از این رو،قیاس در اندیشه وی تنها وسیله ای صرف برای رسیدن به نتیجه نیست بلکه روشی برای دستیابی به حقیقت و شناخت است.

کلیدواژه ها:

قیاس ، ارسطو ، سهروردی ، حکمت اشراق ، مطالعه تطبیقی ، نوآوری منطقی