تبیین هستی شناختی ضرورت طرح صحیح مسئله خدا در اندیشه استاد مطهری

بخش عمده ای از چالش ها و شبهات کلامی و فلسفی پیرامون مسئله خدا، نه از ضعف براهین اثبات وجود او، بلکه از صورت بندی نادرست و تصویر مخدوش از ذات و فاعلیت الهی سرچشمه می گیرد. از این رو، تنقیح و طرح صحیح هستی شناختی این مسئله به عنوان شرط پیشینی ورود معتبر به خداشناسی، ضرورتی بنیادین دارد تا با گذر از خطای تشبیه و تعطیل، حقیقت قیومیت الهی آشکار گردد. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، به بازخوانی نظام مند آثار و آراء فلسفی استاد مطهری پیرامون مبانی وجودشناختی صورت مسئله خدا پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که طرح صحیح مسئله خدا در اندیشه مطهری بر سه رکن استوار است: ۱) تمایز وجودشناختی نامتناهی میان واجب الوجود و ممکنات، ۲) تبیین فاعلیت طولی و قیومیت الهی در برابر فاعلیت های عرضی، و ۳) هماهنگی عقل، فطرت و وحی در شناخت خدا. بر این اساس، پژوهش نتیجه می گیرد که اصلاح صورت پرسش از خدا، در منظومه فکری مطهری، شرطی روش شناختی و مقدم بر اقامه هرگونه برهان است؛ زیرا تنها با بازسازی صحیح مفهوم خداوند می توان براهین الهیاتی را از سوءبرداشت های رایج رها کرد و کارکرد وجودی و تربیتی خداشناسی را در اندیشه انسانی بازشناخت.

کلیدواژه ها:

طرح صحیح مسئله خدا ، مرتضی مطهری ، خداشناسی فلسفی ، واجب الوجود ، حکمت متعالیه