تحلیلی از نقش حرکت جوهری اشتدادی نفس در علت کاوی رفتارهای انسان

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش نظریه حرکت جوهری اشتدادی نفس در تحلیل و علت کاوی رفتارهای انسانی از منظر ملاصدرا انجام شده است. مسئله اصلی آن است که رفتارهای انسان بر چه مبنای وجودی قابل تبیین اند و آیا می توان به جای تکیه بر عوامل بیرونی و عرضی، ریشه افعال را در ساختار درونی و سیر تحولی نفس، آن گونه که صدرالمتالهین تبیین می کند، جست وجو کرد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با اتکا بر مبانی حکمت متعالیه به بررسی این مسئله می پردازد. یافته ها نشان می دهد که از منظر ملاصدرا، نفس انسان جوهری متحرک و دارای حرکت اشتدادی است که در مسیر تکامل وجودی از مراتب نازل به مراتب عالی سیر می کند و رفتارهای انسانی تجلی مراتب وجودی و میزان فعلیت یافتگی آن به شمار می آیند؛ به گونه ای که افعال نیک و عقلانی نشان دهنده اشتداد وجودی و تقرب به کمال، و افعال ناپسند بیانگر ضعف مرتبه وجودی نفس هستند. بر این اساس، علت کاوی رفتارهای انسان در حکمت متعالیه، تحلیلی درون نگر و وجودشناختی است که ریشه افعال را در جوهر متحرک نفس جست وجو می کند. نوآوری این پژوهش در بازخوانی و کاربست نظریه حرکت جوهری اشتدادی ملاصدرا در حوزه تحلیل رفتار انسانی و ارائه چارچوبی وجودی برای تبیین افعال انسان است.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، حرکت جوهری ، افعال ، رفتار ، تکامل ، وحدت تشکیکی