فرصت ها و چالش های آموزش هوشمند در فرایند یاددهی یادگیری و مشارکت فراگیران

آموزش هوشمند یکی از رویکردهای نوین در تحول نظام های آموزشی است که با بهره گیری از فناوری های دیجیتال، سامانه های مدیریت یادگیری، هوش مصنوعی، محتوای تعاملی، ابزارهای ارتباطی و روش های تحلیل داده، زمینه بازنگری در فرایند یاددهی یادگیری و افزایش مشارکت فراگیران را فراهم می کند. در الگوی سنتی آموزش، انتقال دانش عمدتا بر محور فعالیت معلم صورت می گیرد؛ اما در آموزش هوشمند، فراگیر می تواند با توجه به نیازها، توانایی ها، علایق و سرعت یادگیری خود، در فعالیت های آموزشی نقش فعال تری ایفا کند. با وجود این، تحقق چنین ظرفیتی به فراهم بودن زیرساخت های فنی، برخورداری معلمان و دانش آموزان از سواد دیجیتال، طراحی اصولی محتوای آموزشی و رعایت ملاحظات اخلاقی و تربیتی وابسته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصت ها و چالش های آموزش هوشمند در فرایند یاددهی یادگیری و مشارکت فراگیران، به روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد اسنادی انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مطالعه و تحلیل منابع علمی فارسی مرتبط با فناوری آموزشی، یادگیری الکترونیکی، یادگیری فعال، ارزشیابی آموزشی و مدیریت فرایند یادگیری گردآوری شده اند. یافته های تحلیلی نشان می دهند که شخصی سازی آموزش، دسترسی انعطاف پذیر به منابع، ارائه بازخورد سریع، تقویت یادگیری مشارکتی، افزایش استقلال یادگیرنده و امکان شناسایی زودهنگام مشکلات یادگیری، از مهم ترین فرصت های آموزش هوشمند هستند. در مقابل، نابرابری در دسترسی به امکانات، ضعف زیرساخت ها، کمبود مهارت های حرفه ای معلمان، حواس پرتی دیجیتال، کاهش تعامل انسانی در صورت استفاده نامتوازن از فناوری، مخاطرات مربوط به حریم خصوصی و وابستگی بیش از اندازه به ابزارهای هوشمند، از چالش های اساسی این رویکرد محسوب می شوند. نتیجه پژوهش آن است که آموزش هوشمند زمانی می تواند به بهبود کیفیت یادگیری و افزایش مشارکت فراگیران منجر شود که فناوری در خدمت اهداف تربیتی، تعامل انسانی، عدالت آموزشی و پرورش تفکر انتقادی قرار گیرد و جایگزین نقش هدایتگر معلم نشود.

کلیدواژه ها:

آموزش هوشمند ، یاددهی یادگیری ، مشارکت فراگیران ، فناوری آموزشی ، یادگیری شخصی سازی شده ، هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی