بررسی تاثیر و نقش فرهنگ مدرسه برشکل گیری خلاقیت و جهت دهی به استعدادهای مختلف و متنوع دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل همه جانبه و ژرف نگر نقش و کارکرد مولفه های بنیادین فرهنگ مدرسه بر فرایند شکوفایی تفکر خلاق و جهت دهی هوشمندانه به استعدادهای گوناگون و چندگانه دانش آموزان سامان یافته است. امروزه نهاد آموزش و پرورش از کانون انتقال ایستا و مکانیکی دانسته ها به بستر پویای هویت یابی، استعدادیابی و پرورش سرمایه های انسانی خلاق تغییر ماهیت داده است؛ با این حال، بسیاری از موانع رشد نوآوری ریشه در ساختارهای نامرئی، ایستارها، مفروضات بنیادین و هنجارهای حاکم بر بستر زیست جهان مدرسه دارد. شیوه و روند اجرای این مطالعه با بهره گیری از رویکرد اسنادی و سنت مرور تحلیلی و انتقادی مبانی نظری و یافته های تجربی متاخر صورت پذیرفته است. در این چارچوب، از رهگذر گردآوری، دسته بندی و واکاوی نظام مند اسناد، نظریه ها و شواهد پژوهشی حوزه روان شناسی تربیتی و مدیریت و جامعه شناسی آموزش، پیوندهای ساختاری میان ابعاد گوناگون فرهنگ سازمانی مدرسه—اعم از سبک رهبری تربیتی، الگوهای تعامل میان فردی، نظام پاداش و تنبیه، سطح تحمل ابهام، هنجارپذیری خطا و درجه گشودگی به تغییر—با ابعاد تفکر واگرا، انگیزش درونی، عاملیت یادگیرنده و شکوفایی استعدادهای شناختی، هنری، عملی و هیجانی تبیین گردید. دستاوردهای حاصل از بازخوانی تحلیلی ادبیات موجود نشان داد که فرهنگ مدرسه نه تنها یک متغیر زمینه ای منفعل، بلکه ساختاری فعال و دگرگون ساز است؛ بدین معنا که مدارس واجد خرده فرهنگ مشارکتی، حمایت گر، امن از حیث روانی و پذیرای گوناگونی فردی، با فراهم سازی بستری غنی از فرصت های تجربی، تسهیل خودتعیین گری و کاهش فشارهای ناشی از ارزیابی های یکدست ساز بیرونی، زمینه را برای جهت دهی مطلوب به استعدادهای نامتقارن دانش آموزان و تکوین خلاقیت اصیل هموار می سازند، درحالی که فرهنگ های کنترل گر و مبتنی بر هم رنگی تجویزی به فرسایش انگیزه های درونی و پنهان ماندن توانمندی های بالقوه یادگیرندگان می انجامند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ مدرسه ، خلاقیت دانش آموزان ، هدایت استعدادها