بررسی نقش تاب آوری تحصیلی ومدیریت هیجان در سازگاری دانش آموزان دارای ناتوانی های جسمی -حرکتی با محیط مدرسه

هدف بنیادین این پژوهش، بررسی و تبیین نقش تعیین کننده دو سازه روان شناختی کلیدی یعنی تاب آوری تحصیلی و مدیریت هیجان در میزان و کیفیت سازگاری دانش آموزان دارای ناتوانی های جسمی-حرکتی با ابعاد چندگانه محیط مدرسه است. محیط های آموزشی همواره با ساختارهای فیزیکی، تحصیلی و اجتماعی ویژه ای تعریف می شوند که ورود و حضور فعال دانش آموزان با آسیب های اندامی، حرکتی و عصبی را با چالش ها و موانع انطباقی متعدد و فرساینده ای روبه رو می سازد؛ موانعی که عدم رویارویی موفق با آن ها می تواند به انزوای اجتماعی، افت انگیزشی و کاهش چشمگیر بهزیستی روانی این گروه از فراگیران منجر شود. در این میان، تاب آوری تحصیلی به منزله ظرفیت روانی پویایی نگریسته می شود که دانش آموز را در بستر دشواری ها، پس رفت ها و موانع ساختاری توانمند ساخته و استقامت شناختی و انگیزشی او را برای استمرار فعالیت های یادگیری تضمین می کند، در حالی که مدیریت یا تنظیم هیجان به منزله فرایندی تلقی می گردد که طی آن فرد تجارب و واکنش های عاطفی خود را در موقعیت های استرس زا تعدیل کرده و مانع از غلبه درماندگی آموخته شده و خشم یا اضطراب فلج کننده می شود. روند اجرایی و شیوه کار در این پژوهش مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش مرور روایتی نظام مند متون تخصصی، مقالات نمایه شده و شواهد تجربی معتبر است. در این فرایند، پژوهشگر با جست وجوی هدفمند در پایگاه های داده علمی و واکاوی یافته های مطالعات مرتبط با روان شناسی کودکان استثنایی و آموزش فراگیر، داده های مرتبط با متغیرهای تاب آوری، تنظیم شناختی هیجان و سازگاری مدرسه را استخراج و مقایسه نموده و مدل های نظری پیونددهنده این مفاهیم را تلفیق کرده است. برآیند بررسی ها و یکپارچه سازی یافته ها نشان می دهد که توانایی مهار و بازسازی شناختی هیجان های منفی به همراه برخورداری از پشتکار و تاب آوری آموزشی نقشی هم افزا و بنیادین در کاهش فرسودگی تحصیلی، بهبود پیوند اجتماعی با همسالان، تقویت تعاملات سازنده با کادر آموزشی و تسریع فرایند انطباق با چالش های زیست محیطی و فضاهای فیزیکی مدرسه ایفا می نماید و بستر حضور موفقیت آمیز این دانش آموزان را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری تحصیلی ، مدیریت هیجان ، سازگاری با مدرسه