نقش سواد الگوریتمی معلمان در ارزیابی انتقادی محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی

گسترش سریع هوش مصنوعی و به ویژه ابزارهای هوش مصنوعی مولد، شیوه تولید، دریافت، پردازش و ارزیابی اطلاعات آموزشی را با تغییرات قابل توجهی مواجه ساخته است. در این میان، معلمان به عنوان یکی از مهم ترین عناصر نظام آموزشی، با حجم فزاینده ای از محتوای تولیدشده توسط الگوریتم ها مواجه هستند؛ محتوایی که می تواند در طراحی درس، تولید فعالیت های آموزشی، تهیه پرسش های ارزشیابی، ارائه توضیحات درسی و پاسخ گویی به نیازهای یادگیرندگان مورد استفاده قرار گیرد. با وجود ظرفیت های قابل توجه این فناوری ها، محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی همواره از صحت علمی، دقت، بی طرفی و تناسب تربیتی یکسانی برخوردار نیست و ممکن است حاوی اطلاعات نادرست، سوگیری، ساده سازی بیش از حد یا محتوای نامتناسب با سطح و نیازهای دانش آموزان باشد. ازاین رو، برخورداری معلمان از سواد الگوریتمی و توانایی ارزیابی انتقادی خروجی های هوش مصنوعی به یکی از الزامات مهم شایستگی حرفه ای آنان تبدیل شده است.مقاله مروری حاضر با هدف تبیین نقش سواد الگوریتمی معلمان در ارزیابی انتقادی محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی انجام شده است. در این مقاله، مفهوم سواد الگوریتمی و ارتباط آن با سواد دیجیتال، سواد اطلاعاتی، تفکر انتقادی و شایستگی حرفه ای معلمان بررسی می شود و سپس ظرفیت ها و محدودیت های محتوای تولیدشده توسط سامانه های هوش مصنوعی در محیط های آموزشی مورد تحلیل قرار می گیرد. بررسی مباحث نظری و پژوهش های مرتبط نشان می دهد که سواد الگوریتمی تنها به شناخت نحوه عملکرد فناوری محدود نمی شود، بلکه توانایی درک منطق کلی الگوریتم ها، تشخیص محدودیت های آن ها، پرسشگری درباره منشا و اعتبار اطلاعات، شناسایی سوگیری های احتمالی، مقایسه خروجی هوش مصنوعی با منابع معتبر و اتخاذ تصمیم حرفه ای درباره نحوه استفاده از محتوا را نیز شامل می شود. در این چارچوب، معلم باید بتواند میان «تولید سریع محتوا» و «تولید محتوای معتبر و آموزشی» تمایز قائل شود و پیش از استفاده از محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی، آن را از نظر علمی، آموزشی، اخلاقی و تربیتی ارزیابی کند.یافته های این بررسی نشان می دهد که تقویت سواد الگوریتمی می تواند جایگاه معلم را از مصرف کننده منفعل فناوری به ارزیاب، ناظر و تصمیم گیرنده حرفه ای در فرایند استفاده از هوش مصنوعی ارتقا دهد. معلم برخوردار از سواد الگوریتمی می تواند ضمن بهره گیری از سرعت و ظرفیت های هوش مصنوعی، از پذیرش بدون بررسی اطلاعات جلوگیری کرده و کیفیت منابع آموزشی مورد استفاده در کلاس را افزایش دهد. همچنین، چنین شایستگی ای می تواند به معلمان کمک کند تا محتوای تولیدشده را با اهداف برنامه درسی، سطح شناختی دانش آموزان، تفاوت های فردی، ارزش های تربیتی و اصول اخلاقی هماهنگ کنند. بر اساس نتایج این مقاله، توسعه سواد الگوریتمی باید به یکی از محورهای اساسی برنامه های تربیت معلم و آموزش های ضمن خدمت تبدیل شود و در کنار مهارت های فنی، آموزش تفکر انتقادی، ارزیابی منابع، تشخیص سوگیری، حفاظت از حریم خصوصی و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی نیز مورد توجه قرار گیرد. در نهایت، استفاده اثربخش از هوش مصنوعی در آموزش نه به میزان استفاده از ابزارهای هوشمند، بلکه به کیفیت قضاوت حرفه ای معلم در انتخاب، ارزیابی، اصلاح و به کارگیری خروجی های آن وابسته است.

کلیدواژه ها:

سواد الگوریتمی ، معلمان ، هوش مصنوعی ، هوش مصنوعی مولد ، ارزیابی انتقادی ، محتوای آموزشی ، تفکر انتقادی ، شایستگی دیجیتال ، آموزش وپرورش