معلم، دانش آموز و هوش مصنوعی؛ سه ضلع تحول در آموزش آینده

گسترش فناوری های هوش مصنوعی، به ویژه هوش مصنوعی مولد، فرصت ها و چالش های تازه ای را پیش روی نظام های آموزشی قرار داده است. در این شرایط، تحول آموزش تنها به استفاده از ابزارهای فناورانه محدود نمی شود، بلکه مستلزم بازتعریف نقش معلم، تقویت عاملیت و مسئولیت پذیری دانش آموز و بهره گیری هدفمند، اخلاقی و انتقادی از هوش مصنوعی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش تعاملی معلم، دانش آموز و هوش مصنوعی در شکل گیری الگوی آموزش آینده، به بررسی ظرفیت ها، محدودیت ها و الزامات این تعامل می پردازد. روش پژوهش، مروری تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی منابع منتخب فارسی و لاتین، گزارش های بین المللی و چارچوب های شایستگی مرتبط با هوش مصنوعی در آموزش است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند در شخصی سازی یادگیری، تولید محتوای آموزشی، ارائه بازخورد سریع، شناسایی نیازهای یادگیری و پشتیبانی از فعالیت های حرفه ای معلمان نقش داشته باشد. بااین حال، خطاهای اطلاعاتی، سوگیری الگوریتمی، تهدید حریم خصوصی، نابرابری دسترسی و احتمال کاهش استقلال فکری دانش آموزان از جمله چالش های مهم این فناوری هستند. بر این اساس، الگوی مطلوب آموزش آینده بر تعامل مکمل سه عنصر معلم، دانش آموز و هوش مصنوعی استوار است؛ الگویی که در آن معلم هدایتگر و طراح یادگیری، دانش آموز مشارکت کننده فعال و مسئول یادگیری، و هوش مصنوعی ابزاری پشتیبان برای ارتقای کیفیت آموزش است. تحقق این الگو به توانمندسازی حرفه ای معلمان، آموزش سواد هوش مصنوعی، تدوین سیاست های اخلاقی و فراهم سازی زیرساخت های عادلانه نیاز دارد.

کلیدواژه ها:

معلم ، دانش آموز ، هوش مصنوعی ، آموزش آینده ، یادگیری شخصی سازی شده ، سواد هوش مصنوعی ، تحول آموزشی