تبیین اصول لفظیه از دیدگاه اصولیین متاخر در تشیع

اصول لفظیه از مباحث مهم علم اصول فقه امامیه به شمار می روند که نقش اساسی در فهم مراد متکلم و استنباط احکام شرعی از ادله لفظی ایفا می کنند. این اصول در مواردی به کار گرفته می شوند که در تشخیص مراد گوینده، به ویژه در فهم آیات قرآن کریم و روایات معصومان علیهم السلام، شک و تردید وجود داشته باشد. اصالت ظهور، اصالت حقیقت، اصالت عموم، اصالت اطلاق و اصالت عدم تقدیر، از مهم ترین اصول لفظیه ای هستند که اصولیان در فرایند استنباط احکام شرعی به بررسی و تبیین آن ها پرداخته اند. اهمیت این اصول در آثار اصولیین متاخر امامیه، به ویژه از جهت تحلیل مبانی حجیت ظهور، بررسی منشا اعتبار اصول لفظیه و تبیین رابطه آن ها با سیره عقلا و قواعد محاوره، آشکار می شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین دیدگاه اصولیین متاخر شیعه درباره اصول لفظیه، به بررسی مفهوم، مبانی حجیت، قلمرو کاربرد و نسبت این اصول با یکدیگر می پردازد. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع معتبر اصول فقه امامیه است. در این بررسی، دیدگاه های اصولیانی همچون شیخ انصاری، آخوند خراسانی، محقق نائینی، محقق عراقی و امام خمینی، با توجه به آثار اصولی آنان، قابل مطالعه و مقایسه است. مسئله محوری پژوهش آن است که اصول لفظیه بر چه مبانی عقلایی و اصولی استوارند و اصولیان متاخر چگونه اعتبار و حدود کاربست آن ها را تبیین کرده اند. انتظار می رود این بررسی، ضمن روشن ساختن جایگاه اصول لفظیه در روش استنباط فقهی، به فهم دقیق تر مبانی تفسیر ادله شرعی و ارزیابی دیدگاه های اصولی در این زمینه کمک کند

کلیدواژه ها:

اصول لفظیه ، اصول فقه امامیه ، اصالت ظهور ، سیره عقلا ، حجیت ظهور ، اصولیین متاخر