تبیین نقش مدیریت زمان و برنامه ریزی تحصیلی در موفقیت دانش آموزان در آزمون های سرنوشت ساز

موفقیت تحصیلی و عملکرد مطلوب در آزمون های مهم، تنها به میزان هوش، استعداد یا حجم مطالعه دانش آموز وابسته نیست، بلکه توانایی او در برنامه ریزی، اولویت بندی، تنظیم زمان، کنترل پیشرفت و مقابله با اهمال کاری نیز نقش مهمی دارد. مدیریت زمان یکی از مولفه های اساسی یادگیری خودتنظیم محسوب می شود و به دانش آموز کمک می کند منابع محدود زمانی خود را با اهداف آموزشی هماهنگ سازد. هدف مقاله حاضر، تبیین نقش مدیریت زمان و برنامه ریزی تحصیلی در موفقیت دانش آموزان در آزمون های سرنوشت ساز است. پژوهش حاضر با روش مروری تحلیلی و با بهره گیری از یافته های مطالعات تجربی، مرورهای نظام مند و فراتحلیل های معتبر انجام شده است. شواهد پژوهشی نشان می دهد مدیریت زمان با عملکرد تحصیلی رابطه مثبت و با اهمال کاری تحصیلی رابطه منفی دارد. فراتحلیل Aeon، Faber و Panaccio (۲۰۲۱) نشان داد مدیریت زمان با پیشرفت تحصیلی رابطه ای مثبت و متوسط دارد. فراتحلیل جدید Liu و همکاران (۲۰۲۶) نیز بر اساس ۳۱ مطالعه و ۱۳,۵۰۶ شرکت کننده، رابطه مثبت و متوسطی میان مدیریت زمان و پیامدهای یادگیری گزارش کرد (r = .۲۵۰). از سوی دیگر، فراتحلیل Wei و همکاران (۲۰۲۶) بر اساس ۶۷ مطالعه و ۴۰,۹۰۳ دانش آموز نشان داد مدیریت زمان با اهمال کاری تحصیلی رابطه منفی متوسط دارد (r = −.۴۶۰) و این رابطه در دوره متوسطه اول و متوسطه حرفه ای قوی تر بوده است. یافته ها همچنین نشان می دهند که صرف آموزش نظری درباره مدیریت زمان کافی نیست و تمرین عملی، پایش مستمر و بازخورد می تواند اثربخشی برنامه های مدیریت زمان را افزایش دهد. بر اساس نتایج، مدیریت زمان باید به عنوان یک مهارت قابل آموزش و قابل تمرین در برنامه های مدرسه، به ویژه برای دانش آموزان دوره متوسطه و داوطلبان آزمون های مهم، مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت زمان ، برنامه ریزی تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، اهمال کاری ، یادگیری خودتنظیم ، موفقیت در آزمون ، دانش آموزان