پیوند میان آموزه های دینی و علوم تجربی: راهکارهایی برای تقویت باورهای علمی دانش آموزان

تحولات علمی و فناورانه معاصر، نظام های آموزشی را با ضرورت بازاندیشی در نحوه شکل گیری باورهای علمی، نگرش دانش آموزان به علم و رابطه میان دانش علمی و نظام های ارزشی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، آموزش علوم تجربی هنگامی می تواند به شکل گیری باورهای علمی پایدار منجر شود که دانش آموز بتواند میان مشاهده، تجربه، استدلال علمی، پرسشگری و ارزش های معنوی زندگی ارتباطی معنادار برقرار کند. مسئله اساسی آن است که جدایی مصنوعی میان آموزش علوم و آموزه های دینی ممکن است زمینه شکل گیری تصور تعارض میان علم و دین یا بی اعتمادی نسبت به یکی از این دو حوزه معرفتی را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین راهکارهای پیوند میان آموزه های دینی و علوم تجربی و شناسایی سازوکارهای موثر بر تقویت باورهای علمی دانش آموزان انجام شد. پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان ۲۴ نفر از افراد دارای تجربه مرتبط با آموزش علوم، آموزش دینی و مدیریت آموزشی بودند که به شیوه نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. تحلیل داده ها به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل «تبیین سازگاری علم و دین»، «تقویت سواد علمی از طریق یادگیری مبتنی بر شواهد»، «معنادارسازی مفاهیم علمی با استفاده از ارزش های دینی»، «نقش معلم و مدیریت مدرسه در ایجاد گفت وگوی میان رشته ای» و «ضرورت سواد دیجیتال و بهره گیری مسئولانه از فناوری های نوین» انجامید. یافته ها نشان داد که پیوند موثر میان علم و دین زمانی شکل می گیرد که آموزه های دینی به عنوان جایگزین روش علمی مطرح نشوند، بلکه به ایجاد معنا، مسئولیت پذیری، اخلاق علمی، کنجکاوی و نگرش مثبت نسبت به طبیعت کمک کنند. همچنین استفاده هدفمند از فناوری و هوش مصنوعی می تواند با فراهم کردن موقعیت های کاوشگری، شبیه سازی و مقایسه منابع، زمینه تقویت تفکر انتقادی و باور به فرایند علمی را فراهم سازد. بر اساس یافته ها، طراحی برنامه های میان رشته ای، توانمندسازی معلمان، اصلاح شیوه های ارزشیابی و ایجاد فرهنگ مدرسه ای مبتنی بر پرسشگری و شواهد می تواند به تقویت باورهای علمی و شکل گیری نگرش متوازن دانش آموزان نسبت به علم و دین کمک کند.

کلیدواژه ها:

آموزه های دینی ، علوم تجربی ، باورهای علمی ، سواد علمی ، آموزش میان رشته ای ، تفکر انتقادی ، یادگیری معنادار