تحلیل ابعاد چندگانه هوش مصنوعی و کاربرد هوشمند آن در شخصی سازی مسیرهای یادگیری برای دانش آموزان با نیازهای متفاوت

تحولات شتابان فناوری های هوشمند و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، الگوهای سنتی آموزش یکسان برای همه دانش آموزان را با چالش مواجه ساخته و ضرورت حرکت به سوی مسیرهای یادگیری انعطاف پذیر، داده محور و متناسب با تفاوت های فردی را افزایش داده است. دانش آموزان از نظر دانش پیشین، سرعت یادگیری، علایق، توانایی های شناختی، انگیزش، میزان استقلال و نیازهای حمایتی تفاوت دارند و ارائه محتوای یکسان و مسیر آموزشی ثابت نمی تواند پاسخ گوی کامل این تنوع باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد چندگانه هوش مصنوعی و تبیین کاربرد هوشمند آن در شخصی سازی مسیرهای یادگیری برای دانش آموزان با نیازهای متفاوت انجام شد. پژوهش از رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی بهره گرفت. مشارکت کنندگان شامل ۲۴ نفر از افراد دارای تجربه حرفه ای و تخصصی در حوزه آموزش، فناوری های آموزشی و کاربردهای هوش مصنوعی بودند که به شیوه هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. یافته ها به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل تشخیص هوشمند تفاوت های یادگیرندگان، تطبیق پویا و طراحی مسیرهای یادگیری، بازخورد و ارزشیابی هوشمند، فراگیری و حمایت از دانش آموزان با نیازهای متفاوت و الزامات اخلاقی، حرفه ای و زیرساختی منجر شد. تحلیل یافته ها نشان داد ظرفیت اصلی هوش مصنوعی در شخصی سازی یادگیری صرفا به تولید محتوای آموزشی محدود نیست، بلکه در توانایی تحلیل مستمر داده های یادگیری، شناسایی الگوهای عملکرد و خطا، تنظیم سطح و سرعت آموزش، ارائه بازخورد متناسب و پیشنهاد مسیرهای آموزشی جایگزین نهفته است. در عین حال، حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتال، کیفیت داده، آمادگی حرفه ای معلمان و خطر وابستگی به تصمیم های ماشینی از چالش های اساسی شناسایی شده بودند. نتیجه پژوهش نشان می دهد کاربرد اثربخش هوش مصنوعی مستلزم شکل گیری الگوی همکاری انسان و ماشین است؛ الگویی که در آن هوش مصنوعی نقش ابزار تحلیل و پشتیبان تصمیم را ایفا کرده و معلم مسئول تفسیر تربیتی، قضاوت حرفه ای و تصمیم نهایی باقی می ماند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، یادگیری شخصی سازی شده ، یادگیری تطبیقی ، مسیر یادگیری ، تفاوت های فردی ، آموزش هوشمند ، عدالت آموزشی