تقویم آموزشی و چرخه کوچ: ناهمگونی ها و راهکارهای انعطاف پذیر در ابتدایی عشایری کهگیلویه و بویراحمد

تقویم آموزشی متمرکز و یکسان کشور با چرخه کوچ فصلی عشایر کهگیلویه و بویراحمد تطابق ندارد و این ناهمگونی، غیبت مزمن و افت تحصیلی را در دوره ابتدایی عشایری تشدید می کند. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد ناهمگونی تقویم رسمی با الگوی کوچ عشایری و امکان سنجی طراحی تقویم انعطاف پذیر بومی انجام شده است. روش تحقیق کیفی از نوع مطالعه موردی با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۲ معلم مدارس عشایری، ۸ مدیر و ۱۵ نفر از اولیای دانش آموزان در مناطق ییلاقی و قشلاقی استان کهگیلویه و بویراحمد بوده است. داده ها با روش تحلیل مضمون کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که دو کوچ سالانه عشایر باعث کاهش زمان خالص آموزش به میزان قابل توجهی می شود؛ معلمان برای جبران این کمبود، محتوای درسی را با شتاب ارائه می کنند که نتیجه آن یادگیری سطحی و فراموشی سریع مطالب است. همچنین مشخص شد که مدارس عشایری در فصول کوچ با کاهش شدید حضور دانش آموزان مواجه اند و برنامه ریزی آموزشی متمرکز، انعطاف لازم برای تطبیق با شرایط زیست عشایری را ندارد. بر اساس یافته ها، طراحی تقویم آموزشی محلی با دوره های فشرده جبرانی، آموزش جایگزین در فصول کوچ و بازنگری در بودجه بندی زمانی کتاب های درسی به عنوان راهکارهای عملی پیشنهاد می شود. نتیجه گیری نهایی آن است که تحقق عدالت آموزشی برای دانش آموزان عشایری نیازمند گذار از رویکرد «مدرسه مکان محور» به «مدرسه کوچ محور» و بازنگری بنیادین در سیاست های تقویم آموزشی متمرکز است.

کلیدواژه ها:

تقویم آموزشی ، کوچ عشایری ، آموزش ابتدایی ، کهگیلویه و بویراحمد ، انعطاف پذیری برنامه درسی