بررسی تاثیر آموزش مهارت های زندگی از طریق تربیت بدنی بر عملکرد اجتماعی دانش آموزان

تربیت بدنی در نظام آموزشی معاصر صرفا به عنوان عرصه ای برای ارتقای آمادگی جسمانی و مهارت های حرکتی شناخته نمی شود، بلکه می تواند بستری موثر برای رشد همه جانبه دانش آموزان، تقویت مهارت های زندگی و بهبود عملکرد اجتماعی آنان فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین تاثیر آموزش مهارت های زندگی از طریق فعالیت ها و برنامه های تربیت بدنی بر عملکرد اجتماعی دانش آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و از نظر روش، مبتنی بر پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکت کنندگان پژوهش ۲۴ نفر بودند که به شیوه نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. ملاک ورود به پژوهش، تجربه مستقیم مشارکت در فعالیت های تربیت بدنی و برخورداری از تجربه مرتبط با فعالیت های گروهی، مشارکتی و آموزشی بود. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش هفت مرحله ای کلایزی تحلیل شد. تحلیل داده ها به شناسایی پنج مضمون اصلی شامل «تقویت تعامل و ارتباط اجتماعی»، «توسعه همکاری و کار گروهی»، «افزایش مسئولیت پذیری و خودکنترلی»، «ارتقای همدلی و مدیریت تعارض» و «تقویت اعتمادبه نفس و مشارکت اجتماعی» منجر شد. یافته ها نشان داد که فعالیت های تربیت بدنی، به ویژه فعالیت های گروهی، بازی های مشارکتی، مسابقات هدفمند و موقعیت های حل مسئله، فرصت هایی طبیعی برای تمرین مهارت هایی مانند گفت وگو، همکاری، رعایت نوبت، پذیرش قوانین، کنترل هیجان، پذیرش شکست، احترام به دیگران و مسئولیت پذیری ایجاد می کنند. بر اساس الگوی فراوانی کدهای استخراج شده، توسعه همکاری و کار گروهی بیشترین سهم را در میان مضامین شناسایی شده داشت و پس از آن تقویت تعامل اجتماعی، همدلی و مدیریت تعارض، اعتمادبه نفس و مشارکت اجتماعی و مسئولیت پذیری قرار گرفتند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که تربیت بدنی زمانی می تواند به ابزاری موثر برای آموزش مهارت های زندگی تبدیل شود که فعالیت های حرکتی با اهداف تربیتی و اجتماعی تلفیق شوند و معلم تربیت بدنی از موقعیت های ورزشی برای آموزش خودآگاهی، ارتباط موثر، همدلی، تصمیم گیری، حل مسئله و خودکنترلی استفاده کند. بنابراین، بازتعریف تربیت بدنی به عنوان یکی از محیط های مهم یادگیری اجتماعی می تواند در ارتقای عملکرد اجتماعی و رشد شخصیت دانش آموزان نقش قابل توجهی داشته باشد.

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، تربیت بدنی ، عملکرد اجتماعی ، دانش آموزان ، یادگیری مشارکتی ، مهارت های اجتماعی ، رشد همه جانبه