تحلیل دیدگاه های کنشگران اجتماعی خانواده و ازدواج در شهر مشهد

پژوهش های مختلفی درباره ی موانع ازدواج و کاهش نرخ پیوند زناشویی در جامعه ی ایران و راهکارهای مقابله با آن انجام شده است. واکاوی این مسئله از دیگاه کنشگران اجتماعی می تواند به شناسایی و تبیین دقیق تر این موضوع کمک کند. براین اساس، پژوهش حاضر با رویکرد کیفی به بررسی دیدگاه های کنشگران اجتماعی شهر مشهد در مورد موانع و راهکارهای ازدواج اختصاص یافته است. برای این پژوهش، از روش نمونه گیری دردسترس استفاده شده و ۱۸ نفر (شامل ۹ زن و ۹ مرد) از کنشگران اجتماعی حوزه ی ازدواج انتخاب شدند. ملاک انتخاب کنشگران اجتماعی سابقه ی فعالیت بیش از ده سال در حیطه ی واسطه گری و تسهیل گری ازدواج بوده است که ترکیبی از دانش، تجربه، تعهد و مهارت را داشته و به صورت همکاری با سازمان های مردم نهاد فعالیت می کنند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شد. اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید که در مجموع ۱۴۴ مضمون اولیه با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶)در دو طبقه ی مشکل و راهکار استخراج شد و در قالب یازده مضمون پایه جای گرفتند. سرانجام پس از بررسی و تحلیل داده ها، مضامین پایه ذیل پنج مضمون فراگیر (شامل مضامین فردی و خانوادگی؛ سبک زندگی اسلامی؛ اقتصادی - سیاسی؛ مشارکت پذیری در امر ازدواج و مضمون فراگیر متقاعدسازی) قرار گرفت. نتایج نشان می دهد برای حل بحران ازدواج در ایران می باید نهادهای خانواده، نهادهای مردمی و سمن ها، واسطه گران و نهادهای حاکمیتی طی برنامه ای جامع و هماهنگ به ایفای نقش خود بپردازند. کنشگران اجتماعی به تاثیرپذیری جوانان از رسانه ها در وجوه مختلف مانند انتخاب همسر، گزینش سبک زندگی آرمانی و انتظارات از روابط توجه ویژه ای داشته اند. همچنین، جوانان و خانواده ها مسائل اقتصادی را شرطی لازم برای ازدواج تلقی می کنند و این ادراک مانعی برای تحقق ازدواج در شرایط ناپایدار اقتصادی است.

کلیدواژه ها:

موانع ازدواج ، راهکارهای ازدواج ، کنشگران اجتماعی ، مشهد