اشتقاق صرفی فعل و اسم در گویش عربی جنوب خراسان (مطالعه موردی:گویش روستای توتسک)

زبان­ها و گویش­ها صرفا ابزارهای ارتباطی نیستند، بلکه عناصر بنیادین فرهنگ و از جمله سرمایه­های ارزشمند انسانی و ملی محسوب می­شوند که هویت جمعی جوامع را تشکیل می­دهند. دراین پژوهش، ساختمان درونی و کیفیت ساخت واژه­ها و چگونگی ساخت مشتقات زبان عربی در گویش­ توتسک بررسی شد؛ به عبارت دیگر بررسی تغییرات زبانی و شناسایی ساختار صرفی و تبیین میزان پایبندی قواعد تصریف در این گویش به قواعد تصریف و واژه­سازی در عربی معیار موضوع اصلی این پژوهش است. اطلاعات و داده­های اولیه ی پژوهش، علاوه بر منابع کتابخانه­ای، به صورت میدانی و پرسش و پاسخ از گویشوران مختلف روستای توتسک جمع­آوری شد و سپس با روش توصیفی-­ تحلیلی بررسی گردید. یافته ها نشان می دهد تاثیر زبان فارسی در امر واژه­سازی و اکثر مقوله­های صرفی این گویش انکارناشدنی است. واژه­سازی به شکل ترکیبی، حذف مثنی در اسم­ها و فعل­ها و مشابهت سیاق جملات به ساختار جملات فارسی نمونه­هایی از تاثیرات زبان فارسی بر این گویش است. یافته­ها حاکی از تفاوت­های چشمگیر این گویش با عربی معیار در حوزه­ی واژگان و ساختار فعل است. چرایی اصلی این دگرگونی را می­توان در سه عامل مهم خلاصه کرد: تماس زبانی مستمر با فارسی زبان محیط، مهاجرت فزاینده­ی گویشوران به شهرها و، در نتیجه، همسانی روز­افزون با فارسی در سطوح مختلف زبانی که چرخه­ی انتقال گویش را مختل کرده و آن را در مسیر کم رنگ شدن قرار داده است.

کلیدواژه ها:

عربی خراسان ، گویش عربی توتسک ، تماس زبانی ، تغییرات صرفی