ارزیابی ریسک های کاهنده بهره وری در پروژه های BIM محور شهرداری اراک با استفاده از منطق فازی

صنعت ساخت وساز ایران در سال های اخیر شاهد حرکت تدریجی به سوی پذیرش فناوری مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) به عنوان راهکاری برای بهبود بهره وری و کاهش ریسک های پروژه بوده است. با این حال، پیاده سازی BIM در پروژه های عمرانی شهرداری ها، به ویژه در شهرداری اراک، با ریسک ها و چالش های متعددی همراه است که شناخت و ارزیابی آنها برای موفقیت پروژه ها حیاتی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ریسک های کاهنده بهره وری در پروژه های BIM محور شهرداری اراک با استفاده از منطق فازی انجام شده است. این تحقیق با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و با استفاده از تکنیک های دیمتل (DEMATEL) و فرایند تحلیل شبکه ای (ANP) در بستر منطق فازی، به شناسایی و اولویت بندی ریسک های موثر بر بهره وری پروژه های BIM محور پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین ریسک های کاهنده بهره وری در پروژه های BIM محور شهرداری اراک عبارتند از: «کمبود نیروی انسانی متخصص BIM» با وزن ۱۸.۷ درصد، «ضعف در زیرساخت های فنی و نرم افزاری» با وزن ۱۶.۲ درصد، «مقاومت سازمانی در برابر تغییر فرایندها» با وزن ۱۴.۵ درصد، «نبود استانداردهای مشترک اطلاعاتی» با وزن ۱۳.۸ درصد، و «ضعف در یکپارچه سازی داده ها و تفکیک اطلاعات بین واحدها» با وزن ۱۳.۳ درصد. نتایج تحلیل دیمتل فازی نشان می دهد که ریسک های «ضعف در زیرساخت های فنی» و «نبود استانداردهای مشترک» به عنوان ریسک های علی (تاثیرگذار) و ریسک های «کمبود نیروی متخصص» و «مقاومت سازمانی» به عنوان ریسک های معلولی (تاثیرپذیر) شناسایی شدند. همچنین یافته ها نشان می دهد که یکپارچه سازی سیستم های GIS و BIM می تواند منجر به کاهش ۴۰ درصدی زمان پاسخگویی به شکایات شهروندی، افزایش ۳۵ درصدی دقت نقشه های اجرایی و بهبود قابل توجه بهره وری پروژه ها شود. در نهایت، مدلی ریاضی برای تخصیص پاسخ به ریسک ها ارائه شده است که با حل آن با الگوریتم بهینه سازی گرگ خاکستری (GWO)، راهکارهای اولویت دار برای مدیریت ریسک های BIM در شهرداری اراک تعیین شده اند.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک ، مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) ، منطق فازی ، بهره وری پروژه ، شهرداری اراک