طراحی و اعتبارسنجی الگوی حکمرانی شفاف در مدیریت شهری: مطالعه موردی سامانه «عیان» شهرداری اراک

زمینه و هدف: حکمرانی شفاف در مدیریت شهری، به عنوان یکی از ارکان تحقق حق به شهر، نقشی اساسی در پاسخ گویی نهادهای عمومی و اعتمادسازی اجتماعی ایفا می کند. در سال های اخیر، شهرداری اراک با راه اندازی سامانه شفاف سازی اطلاعات تحت عنوان «عیان»، گامی مهم در جهت تحقق این هدف برداشته است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی حکمرانی شفاف در مدیریت شهری، با مطالعه موردی سامانه «عیان» شهرداری اراک انجام شده است.روش پژوهش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای (اسناد بالادستی، قوانین و مقررات، منابع علمی) و مطالعه میدانی (بررسی محتوای سامانه عیان و مستندات مرتبط) گردآوری شده است. برای تحلیل داده ها از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و تکنیک پنل خبرگان (دلفی) جهت اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی استفاده شده است.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که سامانه «عیان» با هدف دسترسی آزاد به اطلاعات، شفافیت در انجام امور مدیریت شهری، مبارزه با فساد، و اعتمادسازی اجتماعی طراحی شده است. این سامانه اطلاعات گسترده ای از جمله قراردادهای کلان و متوسط، اطلاعات شهرسازی، بودجه، پروژه های عمرانی، مناقصات، مزایده ها، تغییر کاربری املاک، فروش تراکم مازاد، و اطلاعات مدیران و کارکنان را در دسترس عموم قرار داده است. با این حال، تحلیل محتوای سامانه نشان می دهد که در حوزه هایی مانند شفافیت فرآیندهای تصمیم گیری، مشارکت عمومی، و پاسخ گویی موثر، همچنان جای کار وجود دارد.نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، الگوی حکمرانی شفاف در مدیریت شهری مشتمل بر چهار مولفه اصلی است: «شفافیت اطلاعاتی»، «دسترسی آزاد به اطلاعات»، «پاسخ گویی»، و «مشارکت شهروندی». سامانه «عیان» در دو مولفه نخست عملکرد قابل قبولی داشته است، اما در زمینه پاسخ گویی و مشارکت عمومی نیازمند توسعه و تکمیل است. پیشنهاد می شود که در فازهای بعدی این سامانه، سازوکارهای موثر پاسخ گویی به شکایات و نظرات شهروندان، و همچنین بسترهای مشارکت عمومی در فرآیندهای تصمیم گیری شهری، تقویت شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شفاف ، مدیریت شهری ، سامانه عیان ، شهرداری اراک ، حق به شهر ، شفافیت اطلاعاتی.