نقش و جایگاه شورای اسلامی شهر در حل و فصل اختلافات حقوقی ناشی از تصمیمات شهرداری (با مطالعه موردی شورای شهر اراک)

زمینه و هدف: شوراهای اسلامی شهر به عنوان نهادهای منتخب مردم، نقشی کلیدی در نظارت بر عملکرد شهرداری ها و حل و فصل اختلافات ناشی از تصمیمات مدیریت شهری ایفا می کنند. با این حال، جایگاه حقوقی شوراها و دامنه اختیارات نظارتی آن ها، همواره محل مناقشه بوده است. این پژوهش با هدف تبیین نقش و جایگاه شورای اسلامی شهر در حل و فصل اختلافات حقوقی ناشی از تصمیمات شهرداری، با مطالعه موردی شورای شهر اراک انجام شده است.روش پژوهش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. داده ها با استفاده از روش کتابخانه ای (قوانین و مقررات، آرای دیوان عدالت اداری، منابع علمی) و مطالعه میدانی (بررسی مصوبات و عملکرد شورای شهر اراک) گردآوری شده است. برای تحلیل داده ها از رویکرد تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است.یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد که شورای اسلامی شهر اراک با ایجاد کمیسیون نظارت و حقوقی به عنوان یک نهاد تخصصی، گام های مهمی در جهت حل و فصل اختلافات حقوقی و نظارت بر عملکرد شهرداری برداشته است. با این حال، چالش های متعددی در این مسیر وجود دارد: (۱) خلاهای قانونی در تعیین دقیق حدود اختیارات نظارتی شورا؛ (۲) تعارضات میان مصوبات شورا و قوانین بالادستی که منجر به ابطال آنها در دیوان عدالت اداری شده است؛ (۳) نبود سازوکارهای شفاف برای رسیدگی به شکایات شهروندان از تصمیمات شهرداری؛ و (۴) ضعف در پیگیری اجرای مصوبات نظارتی. بررسی رای شماره ۴۸۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری که به ابطال ماده ۱۰ مصوبه شورای شهر اراک در مورد عوارض تاخیر در نماسازی انجامید، نشان دهنده چالش جدی شوراها در وضع مقرراتی است که جنبه مجازات گونه دارند. همچنین، اختلافات اخیر در مورد طرح پیادهراه اراک، ضرورت شفاف سازی جایگاه شورا در حل و فصل اختلافات اجرایی را آشکار ساخته است.نتیجه گیری: شورای اسلامی شهر اراک با تقویت کمیسیون نظارت و حقوقی و پیگیری مصوبات نظارتی، نقش موثری در حل و فصل اختلافات حقوقی ایفا کرده است، اما برای ارتقای این نقش، نیازمند شفاف سازی حدود اختیارات نظارتی، ایجاد سازوکارهای شفاف رسیدگی به شکایات، و تقویت هماهنگی با مراجع قضایی است. پیشنهاد می شود که شورای شهر اراک با تهیه دستورالعمل های شفاف در حوزه نظارت حقوقی، تشکیل کارگروه تخصصی حفظ حقوق شهروندی، و پیگیری نظام مند اجرای مصوبات، گام های موثری در جهت ارتقای نقش نظارتی خود بردارد.

کلیدواژه ها:

شورای اسلامی شهر ، نظارت حقوقی ، کمیسیون نظارت و حقوقی ، شهرداری اراک ، ماده ۷۱ قانون شوراها ، دیوان عدالت اداری ، حل اختلاف