سازوکار نظارت سازمانی و پایش ایمنی تردد وسایل نقلیه سنگین در بافت شهری؛ راهکارهای پیشگیری از استهلاک زیرساخت ها و سوانح شهری

تردد مهارنشده و مدیریت نشده ناوگان باری و وسایل نقلیه سنگین در محدوده قانونی و بافت های مرکزی شهرها، منشا تحمیل هزینه های سنگین کالبدی، مالی و جانی بر مدیریت شهری و شهروندان است. تداخل این ناوگان با جریان ترافیک سبک شهری علاوه بر افزایش تصاعدی ریسک سوانح مرگبار جرحی و فوتی، سبب تخریب زودهنگام روسازی معابر، شکست ابنیه فنی و تاسیسات زیرسطحی، و تشدید آلودگی های زیست محیطی می گردد. با این حال، نظام کنونی مدیریت این مسئله در شهرها به سبب پراکندگی صلاحیت ها، انقطاع هماهنگی میان شهرداری، پلیس راهور و سامانه های بار فرابخشی، و تکیه بر روش های سنتی ایست وبازرسی فاقد کارآمدی بازدارنده و نظارت مستمر است. این پژوهش با هدف طراحی و تبیین یک سازوکار یکپارچه «نظارت سازمانی و پایش ایمنی تردد وسایل نقلیه سنگین» با تمرکز بر پیشگیری از استهلاک دارایی های عمومی و مهار سوانح در شبکه معابر شهری به نگارش درآمده است. روش پژوهش مبتنی بر رویکردی آمیخته (تحلیل حقوقی–نهادی اسناد بالادستی و ضوابط، در پیوند با پیمایش میدانی آسیب شناسی نقاط پرخطر و فرایندهای اجرایی) است. محورهای اصلی این مطالعه شامل: شفاف سازی حدود وظایف و اختیارات سازمانی شهرداری و نهادهای انتظامی، بازتعریف زمان بندی و مسیربندی مکانی ناوگان سنگین بر پایه ظرفیت باربری معابر، بهره گیری از فناوری های نظارت برخط (مانند سامانه های توزین در حال حرکت و پایش هوشمند تردد)، و تدوین ضمانت اجراهای بازدارنده حقوقی و انضباطی است. دستاورد کاربردی این طرح، ارائه الگویی عملیاتی جهت گذار از نظارت انفعالی پسینی به مدیریت ریسک پیش دستانه است که تاب آوری زیرساخت های عمرانی را تضمین کرده و ایمنی پایدار معابر شهری را ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

نظارت سازمانی ، وسایل نقلیه سنگین ، پایش ایمنی معابر ، استهلاک زیرساخت شهری ، تصادفات شهری ، مدیریت لجستیک شهری ، سامانه های هوشمند نظارتی