بازشناسی حوزه های نظری مرتبط با ریتم های شهری با به کارگیری فراترکیب نظام مند

بیان مسئله: مفهوم «ریتم های شهری» در نگاه نخست معمولا به عنوان الگوهای تکرارشونده زمانی یا رویکردی تکنیکی به زندگی روزمره شهری فهمیده می شود. با این حال، ورای این برداشت سطحی، لایه های عمیق تری از معنا و نظریه نهفته است که تاکنون به صورت نظام مند بررسی نشده اند. در نتیجه، نیاز به بازشناسی و طبقه بندی مفهومی این حوزه به منظور فهم بهتر پویایی های فضایی-زمانی در شهر معاصر احساس می شود. پرسش اصلی این پژوهش آن است که حوزه های نظری اصلی مرتبط با ریتم های شهری کدام اند و چگونه می توان آنها را از طریق رویکردی نظام مند شناسایی، طبقه بندی و بازنمایی مفهومی کرد؟هدف پژوهش: هدف پژوهش، توسعه چارچوبی نظری برای شناسایی، سازمان دهی و تبیین تعامل میان مفاهیم کلیدی در حوزه ریتم های شهری با تاکید بر نظریه ریتم تحلیل لوفور است.روش پژوهش: این پژوهش با اتخاذ رویکردی ترکیبی، در دو مرحله انجام شد. در گام نخست، تحلیل کتاب سنجی بر روی ۱۵۳۹ سند علمی نمایه شده در پایگاه scopus طی سال های ۱۹۹۴تا ۲۰۲۴ انجام شد تا جریانهای پژوهشی و خوشه های مفهومی پرتکرار شناسایی شوند. در گام دوم، با استفاده از روش فراترکیب کیفی نظام مند (qualitative meta-synthesis)، تعداد ۱۲۵ مقاله منتخب به صورت عمیق تحلیل مضمون شده است. داده ها در نرم افزار ATLAS.ir کدگذاری و خوشه بندی شدند و درنهایت، شبکه ای مفهومی از تعاملات نظری در حوزه ریتم های شهری ترسیم شد.نتیجه گیری: یافته ها پنج خوشه مفهومی اصلی را آشکار کردند: ساختارهای زمانی و ریتمیک، نظریه فضایی و شهری، کنش های روزمره و تجربه بدنمند، ابعاد اجتماعی-سیاسی فضا و تولید فضا و اقتصاد سیاسی. این خوشه ها در مجموع نشان می دهند که ریتم های شهری پدیده هایی چندبعدی و چندزمانی اند که از تلاقی سازوکارهای فضایی، زمانی، اجتماعی، بدنمند و سیاسی پدید می آیند. این پژوهش چارچوبی نظری و تحلیلی فراهم می آورد که می تواند بنیانی برای توسعه مطالعات آینده در حوزه ریتم شناسی فضایی-اجتماعی و برنامه ریزی شهری معاصر فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

ریتم های شهری ، کتاب ‎سنجی ، فراترکیب ، ATLAS.ir.