پیاده محوری و معنای مکان در بافت تاریخی اصفهان: واکاوی تجربه گردشگر با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری

بیان مسئله: بافت تاریخی اصفهان به عنوان یکی از میراث های جهانی یونسکو، نه تنها مقصدی گردشگری با ارزش های بصری، بلکه بستری پویا برای تجربه زیسته پیاده روان است. با وجود تاکید روزافزون بر پیاده محوری در توسعه شهری، اغلب پژوهش های پیشین با تمرکز صرف بر شاخص های کالبدی و کمی، از درک چگونگی ساخت معنای مکان توسط گردشگران غفلت کرده اند. این کاستی، موجب ناهماهنگی میان مداخلات برنامه ریزی شهری و تجربه واقعی کاربران در بافت های میراثی شده است.هدف پژوهش: این پژوهش با هدف واکاوی تجربه زیسته گردشگران در بافت تاریخی اصفهان انجام شد تا تم های معنایی موثر بر شکل گیری حس مکان شناسایی و نقش عوامل کالبدی، اجتماعی و زیباشناختی در این فرایند تحلیل شود. این پژوهش در تلاش برای پاسخ به دو سوال است: ۱. گردشگران چگونه تجربه پیاده روی در بافت تاریخی اصفهان را توصیف می کنند؟ ۲. چه عواملی بر کیفیت تجربه مکان تاثیرگذارند؟ ۳. چه ناهم خوانی هایی میان پیش بینی های مدل های چیدمان فضایی و تجربه واقعی پیاده روان وجود دارد؟روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری (API) انجام شد. داده ها ازطریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۶ گردشگر (داخلی و خارجی) گردآوری و از رهگذر تحلیل مضمون، شش تم محوری استخراج شد.نتیجه گیری: نتایج نشان داد چهار تم اصلی شامل «نشان ها و جهت یابی»، «زیبایی بصری و خوانایی»، «فعالیت های اجتماعی-اقتصادی» و «آسایش محیطی» بنیان تجربه پیاده روی گردشگران را تشکیل می دهند. تم «ناهم خوانی میان سازمان فضایی و تجربه واقعی» بیانگر محدودیت مدل های کمی در تبیین معناسازی گردشگران بود. همچنین تفاوت معناداری میان درک گردشگران داخلی (عاطفی و هویتی) و بین المللی (زیباشناختی و تحلیلی) مشاهده شد. تجربه پیاده محوری در اصفهان پدیده ای چندبعدی است که در تعامل میان عوامل کالبدی، حسی و اجتماعی شکل می گیرد. یافته ها بر ضرورت اتخاذ سیاست های «مکان محور و انسان محور» در مدیریت بافت های تاریخی تاکید دارند تا علاوه بر حفظ میراث فرهنگی، کیفیت تجربه زیسته گردشگران نیز ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

پیاده محوری ، معنای مکان ، بافت تاریخی اصفهان ، پدیدارشناسی تفسیری (API) ، تجربه زیسته گردشگر.