توانمند سازی آموزش خلاقانه طراحی معماری با بهره گیری از نظریه C-K و مقابله با اثر تثبیت

بیان مسئله: خلاقیت و نوآوری از مولفه های اساسی در آموزش طراحی معماری هستند و نقشی تعیین کننده در شکل گیری ایده های نو و حل مسائل پیچیده فضایی دارند. با این حال، رویکردهای سنتی آموزش معماری غالبا به کاهش خلاقیت و بروز «اثر تثبیت» منجر می شوند که مانعی جدی در مسیر تفکر واگرا است. پژوهش حاضر بر این مبنا استوار است که کاربست نظریه مفهوم– دانش (C-K) و تکنیک های مبتنی بر استعاره، می تواند به کاهش اثر تثبیت شناختی و تقویت خلاقیت در آموزش طراحی معماری منجر شود.هدف پژوهش: این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی ترکیبی برای تقویت آموزش خلاقانه طراحی معماری، برپایه نظریه مفهوم– دانش (C-K) و تکنیک استعاره ای زالتمن انجام شد.روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با بهره گیری از تکنیک استعاره ای زالتمن، در پیوند با نظریه C-K، انجام شد. در این فرایند، ۱۰ دانشجوی معماری با استفاده از تصاویر، مفاهیم ذهنی و تجربه های ناخودآگاه خود را درباره خلاقیت و محدودیت های طراحی بازنمایی کردند. سپس داده ها تحلیل و نقشه ذهنی اجماعی برای شناسایی مولفه های کلیدی خلاقیت و راهبردهای مقابله با اثر تثبیت استخراج شد.نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که استفاده هم زمان از چارچوب C-K و فعالیت های استعاره ای موجب افزایش آزادی فکری، انرژی خلاق، تفکر واگرا و عبور از محدودیت های ذهنی دانشجویان می شود. همچنین، شدت اثر تثبیت در برخی مشارکت کنندگان کاهش یافت و زمینه برای شکل گیری مسیرهای نوآورانه تر در طراحی فراهم شد. همچنین، تلفیق نظریه C-K و تکنیک های استعاره ای می تواند چارچوبی عملی و موثر برای آموزش خلاقانه طراحی معماری فراهم آورد و در پرورش تفکر خلاق و کاهش تثبیت شناختی نقش موثری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

آموزش خلاقانه ، مهارت های نوآورانه ، نظریه مفهوم-دانش (C-K) ، تفکر واگرا ، تثبیت شناختی.