واکاوی پیوند میان بدن مندی و سازوکارهای روایت مندی در معماری موزه هنرهای معاصر و موزه دفاع مقدس با تاکید بر تجربه ادراکی- حرکتی بازدیدکننده

بیان مسئله: در معماری موزه های معاصر ایران، روایت فضایی تنها ازطریق فرم و نشانه های کالبدی شکل نمی گیرد، بلکه در تعامل با تجربه ادراکی- حرکتی بازدیدکننده ساخته می شود. با وجود اهمیت این موضوع، رابطه میان بدن مندی و روایت مندی در مطالعات معماری ایران کمتر به صورت تحلیلی و تطبیقی بررسی شده است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین چگونگی نقش تجربه بدن مند در شکل گیری و انتقال روایت معماری در دو نمونه شاخص معماری فرهنگی معاصر ایران، یعنی موزه هنرهای معاصر تهران و موزه دفاع مقدس است.هدف پژوهش: این پژوهش باهدف ارائه چهارچوبی تحلیلی برای تبیین رابطه میان بدن مندی، ادراک فضایی و روایت معماری و همچنین مقایسه سازوکارهای روایی در دو موزه منتخب انجام شده است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی- تفسیری و روش تحلیل تطبیقی انجام شده است. داده ها ازطریق اسناد معماری، منابع نظری و مشاهده مستقیم گردآوری شدند و براساس چهارچوب تلفیقی پدیدارشناسی ادراک، روایت شناسی معماری و تحلیل نشانه های فضایی تحلیل شدند. فرایند تحلیل در چهار مرحله شامل: استخراج مولفه های نظری، کدگذاری داده های فضایی، سازمان دهی شاخص ها در قالب مدل تحلیلی NBI و تفسیر روایت بدن مند انجام شد. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد موزه هنرهای معاصر تهران با سازمان فضایی حلقوی، نور پالایش شده، آستانه های تدریجی و ریتم حرکتی سیال، روایتی ادراکی و پدیدارشناختی ایجاد می کند که در آن، بدن در فرایند تولید معنا مشارکت فعال دارد. در مقابل، موزه دفاع مقدس با مسیرهای خطی، سکانس های آیینی، نورپردازی دراماتیک و نشانه پردازی صریح، روایتی هدایت شده و نمادین می سازد که تجربه بدن مند را در چهارچوبی ازپیش طراحی شده سازمان دهی می کند. نتایج پژوهش نشان می دهد تفاوت اصلی دو بنا نه در شدت روایت مندی، بلکه در میزان آزادی بدن برای تولید، تاویل و بازخوانی معناست.

کلیدواژه ها:

بدن مندی در معماری ، روایت مندی فضایی ، تجربه ادراکی- حرکتی ، موزه هنرهای معاصر تهران ، موزه دفاع مقدس.