تبیین فرایند شکل گیری تجربه سکونت در مسکن های پیش ساخته پس از بحران با تاکید بر مولفه های اجتماعی-فرهنگی (مطالعه موردی: مناطق زلزله خیز ترکیه)

بیان مسئله: افزایش زمین لرزه های گسترده در ترکیه، ضرورت اسکان موقت آسیب دیدگان را بیش از پیش آشکار ساخته است. با وجود کاربرد گسترده مسکن های پیش ساخته پس از بحران، تجربه سکونت در این فضاها صرفا به ابعاد کالبدی محدود نمی شود و عوامل اجتماعی-فرهنگی نیز در کیفیت زندگی و رضایت سکونتی ساکنان نقشی مهم ایفا می کنند؛ ابعادی که در بسیاری از پژوهش های پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته اند.هدف پژوهش: هدف این پژوهش، بررسی مولفه های اجتماعی-فرهنگی موثر بر تجربه سکونت در مسکن های پیش ساخته پس از بحران و تبیین نقش این مولفه ها در رضایت سکونتی و کیفیت زندگی ساکنان است.روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه ای انجام شده است؛ زیرا هدف آن، فهم و تبیین تجربه زیسته و روایت های ساکنان از سکونت در مسکن های پیش ساخته پس از بحران و شناسایی فرایند شکل گیری ابعاد اجتماعی-فرهنگی سکونت بوده است. داده های پژوهش ازطریق مطالعات اسنادی، یادداشت برداری تحلیلی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته برخط با ۳۰ نفر از ساکنان واحدهای پیش ساخته در شهرهای قهرمان مرعش، هاتای، آدیامان و مالاتیا گردآوری شد. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و داده ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند.نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهند که تجربه سکونت در مسکن های پیش ساخته پس از بحران، تحت تاثیر عواملی همچون روابط همسایگی، سرمایه اجتماعی، احساس تعلق مکانی، سازگاری فرهنگی و کیفیت فضاهای مشترک قرار دارد. همچنین، ساکنان ازطریق کنش های تطبیقی و بازتعریف روابط اجتماعی، بخشی از پیامدهای ناشی از بحران را جبران می کنند. تفاوت زمینه های اجتماعی-فرهنگی شهرهای مورد مطالعه نیز نقشی موثر در شکل گیری تجربه سکونت و کیفیت زندگی ساکنان داشته است. در مجموع، مسکن های پیش ساخته فراتر از یک سرپناه موقت، بستری برای بازسازی یا تضعیف هویت مکانی و روابط اجتماعی محسوب می شوند؛ ازاین رو، توجه به ابعاد اجتماعی-فرهنگی در طراحی و برنامه ریزی اسکان پس از بحران ضروری است.

کلیدواژه ها:

مولفه های اجتماعی- فرهنگی ، تجربه سکونت ، مسکن پیش ساخته ، هویت مکانی ، مناطق زلزله خیز ترکیه.