امکان سنجی «تعزیر گفتاری» به مثابه یکی از اقسام تعزیر در فقه امامیه و حقوق ایران

واکنش های تعزیری به فراخور حال شخص در زمان و مکان، گسترده و گوناگون اند . این گوناگونی بر پایه اصل شخصی بودن مجازات ها و مصلحت سنجی استوار است. پرسش پژوهش حاضر آن است که آیا می توان در فقه امامیه و حقوق ایران، گونه ای تعزیر را با عنوان «تعزیر گفتاری» پذیرفت؟ فقیهان امامیه دراین باره دو رویکرد کلان اختیار کرده اند: شماری واکنش های گفتاری را تعزیر ندانسته و گروهی دیگر، از مصادیق تعزیر به شمار آورده اند. در این جستار با بهره گیری از شیوه توصیفی تحلیلی این موضوع به بحث کشیده شده و یافته ها حاکی از آن است که مستند به آیات و روایات می توان ضمن پذیرش تعزیر گفتاری، این گونه تعزیر باتوجه به ویژگی های مرتکب دارای مراتبی شامل آگاهانیدن، پند، اندرز، سرزنش یا بیم دادن است. قانونگذار در موادی از قوانین جاری به صورت پراکنده، مصادیقی چون وعظ، تذکر کتبی، شفاهی، توبیخ و اخطار را برشمرده است، ولی نظر به پشتوانه های قرآنی و روایی، تعزیر گفتاری نباید در این موارد منحصر شود؛ بلکه باید به صورت گسترده تر و سازمان یافته تر در قوانین تعزیری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تعزیر گفتاری ، اعلام ، توبیخ ، تهدید ، وعظ