تاملی در دیه اعضای داخلی بدن و رویکرد فقهای امامیه در مواجهه با آن

در شریعت اسلامی برای جبران خسارت ناشی از جنایات وارده بر بدن آدمی یا کیفر جانی، راهکارهایی چون دیه و ارش در نظر گرفته شده است. در مورد واردآمدن جنایت بر اعضای داخلی بدن آدمی، دلیل خاصی در دست نیست که موارد دیه را مشخص کرده باشد. در دهه های اخیر، این مسئله مورد توجه قرار گرفته است اما در نگاشته های فقه فتوایی و استدلالی حکم واحدی درباره آن به چشم نمی خورد. این پژوهش با عنایت به تفاوت دیدگاه ها، با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و به روش توصیفی تحلیلی در پی حکم مسئله است. در این راستا، با بررسی دیدگاههای فقیهان سه نظریه به دست آمده: ۱. وجوب پرداخت دیه؛ ۲. وجوب پرداخت ارش و ۳. ثبوت دیه در مورد اعضای رئیسه و ارش نسبت به سایر اعضا. گرچه دیدگاه های سه گانه بیشتر جنبه فتوایی داشته و مستند به ادله لفظی یا لبی نیست، اما تلاش می شود دلایل ادعایی و احتمالی هریک از سه دیدگاه به درستی تبیین شود. دستاورد پژوهش اینکه جنایت بر اعضای داخلی به سه دلیل سبب ثبوت دیه است: فراگیربودن قاعده دیه اعضای زوج و فرد نسبت به تمامی اعضای جسم آدمی، توجه به کارایی عضو برای ثبوت دیه و محاسبه پذیربودن کارکرد اعضا در عصر کنونی.

کلیدواژه ها:

دیه ، ارش ، عضو داخلی ، قاعده عامه دیه