شاخص زیستی برگ برخی درختان بومی (برهان، کهور، اوکالیپتوس) شهر اهواز برای پایش فلز نیکل

نیکل یکی از فلزات ضروری برای موجودات زنده است که در گیاهان نقش زیستی دارد و انباشت آن در غلظت های زیاد سبب سمیت و بیماری می شود. این پژوهش با هدف ارزیابی نیکل با استفاده از شاخص زیستی برگ برهان (Albizia lebbeck)، کهور (Prosopis cineraria) و اوکالیپتوس (Eucalyptus globulus) شهر اهواز انجام شد. نمونه های برگ (۱۲۶ نمونه) و نمونه های خاک (۶۳ نمونه) از هفت ایستگاه در سطح شهر اهواز در فصل تابستان ۱۴۰۴  تهیه شدند. هضم شیمیایی نمونه های برگ و خاک به ترتیب به روش های جانسون و EPA۳۰۵۰ انجام شد. برای اندازه گیری فلز نیکل از روش جذب اتمی استفاده شد. غلظت نیکل در برگ های گونه اوکالیپتوس، برهان و کهور اختلاف معنی داری وجود داشت (p<۰/۰۵)؛ اما غلظت نیکل در نمونه های خاک اختلاف معنی داری نداشت (p<۰/۰۵). بیشترین و کمترین میانگین غلظت نیکل در برگ شسته نشده و برگ شسته شده درخت برهان به ترتیب ۳۶/۲ و ۱۰/۳ میلی گرم بر کیلوگرم به دست آمد. همچنین بیشترین و کمترین مقادیر نیکل در نمونه های خاک پای درختان ۵۷/۳۶ و ۴۴/۱ میلی گرم بر کیلوگرم بود. بیشترین میزان فاکتور انتقال فلز نیکل مربوط به برگ درخت برهان (۰/۴۴۶) و کمترین فاکتور انتقال فلز نیکل نیز در برگ درخت اوکالیپتوس (۰/۲۰۳) به دست آمد. مقادیر فاکتور انتقال فلز نیکل در برگ درختان برهان، کهور و اوکالیپتوس و رگرسیون خطی فلز نیکل در برگ شسته شده و برگ شسته نشده درختان مورد مطالعه نشان دهنده جذب این فلز از آلاینده های موجود در هوا بوده و به نظر می رسد احتمالا انباشت نیکل از خاک پای درختان به برگ بسیار کم است.

کلیدواژه ها:

Tree leaves ، Nickel metal ، Albizia lebbeck ، Prosopis cineraria ، Eucalyptus globulus ، برگ درختان ، فلز نیکل ، اوکالیپتوس ، برهان ، کهور