مسئولیت مدنی در ترازوی عدالت توزیعی: تحولی از جبران خسارت به تخصیص عادلانه مخاطرات

این پژوهش به بررسی نقش عدالت توزیعی در نظام مسئولیت مدنی می پردازد و تلاش دارد تا از منظر فلسفی، حقوقی و اقتصادی، چگونگی تخصیص منصفانه خسارات و مسئولیت ها را تحلیل کند. برخلاف عدالت اصلاحی که صرفا بر جبران زیان و بازگرداندن وضعیت پیشین زیان دیده تمرکز دارد، عدالت توزیعی به تخصیص عادلانه منافع و مضار اجتماعی میان اعضای جامعه توجه دارد. در این چارچوب، ابزارهایی چون مسئولیت محض، بیمه و نهادهایی مانند صندوق تامین خسارت های بدنی و بیت المال، نقش موثری در سرشکن کردن هزینه های زیان میان افراد ایفا می کنند. نظریه های عدالت توزیعی، با تاکید بر اصول انصاف، برابری و کارایی اقتصادی، خواهان توزیع مسئولیت در مواردی هستند که اسباب متعدد در ایجاد زیان نقش داشته اند. تحلیل های اقتصادی نیز با بهره گیری از قاعده نزولی بودن مطلوبیت نهایی پول، توزیع خسارت را به عنوان راهکاری برای افزایش رفاه اجتماعی و کاهش فشار مالی بر افراد آسیب دیده توجیه می کنند. در نهایت، پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای و رویکرد توصیفی، نشان می دهد که تحقق عدالت توزیعی در مسئولیت مدنی مستلزم بازنگری در قواعد سنتی حقوق خصوصی و حرکت به سوی ساختارهای نهادی و حقوقی منعطف تر و منصفانه تر است.

کلیدواژه ها:

عدالت توزیعی ، عدالت اصلاحی ، توزیع خسارت ، مسئولیت مدنی ، جبران خسارت ، سبب واحد ، اسباب متعدد ، تخصیص منصفانه