«حکمرانی الگوریتمی و تحول مفهوم حمایت حقوقی از زنان: گذار از مسئولیت فردی به عدالت دیجیتال»

تحول زیست بوم دیجیتال و گسترش حکمرانی الگوریتمی، ساختار سنتی قدرت و الگوهای کلاسیک حمایت حقوقی را با چالش های بنیادین مواجه ساخته است. در این میان، زنان به عنوان یکی از آسیب پذیرترین گروه های اجتماعی، با اشکال نوینی از خشونت دیجیتال مواجه اند که دیگر صرفا در قالب رفتار مجرمانه فردی قابل تحلیل نیست، بلکه در بستر معماری پلتفرمی، اقتصاد داده و سازوکارهای الگوریتمی بازتولید می شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از ادبیات حقوق دیجیتال، حکمرانی پلتفرمی و عدالت جنسیتی، به بررسی چالش های حقوق دیجیتال زنان در نظام حقوقی ایران می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که الگوی سنتی عدالت کیفری، به دلیل فردمحوری، پسینی بودن و بی توجهی به نقش ساختاری پلتفرم ها و الگوریتم ها، در حمایت موثر از زنان در فضای دیجیتال ناکارآمد است. براین اساس، پژوهش حاضر الگوی «حکمرانی عدالت محور دیجیتال» را پیشنهاد می کند که بر مسئولیت پلتفرمی، شفافیت الگوریتمی، عدالت داده ای و حمایت پیشگیرانه-ترمیمی استوار است. نوآوری مقاله در آن است که خشونت دیجیتال علیه زنان را نه صرفا به عنوان جرم سایبری، بلکه به مثابه بازتاب تحول ساختار قدرت در عصر حکمرانی الگوریتمی تحلیل می کند و از رهگذر بازاندیشی در مفهوم مسئولیت، چهارچوبی برای بازطراحی حمایت حقوقی از زنان در فضای دیجیتال ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حقوق دیجیتال زنان ، حکمرانی الگوریتمی ، عدالت دیجیتال ، مسئولیت پلتفرمی ، خشونت دیجیتال ، عدالت داده ای