بررسی تاثیر درآمدهای نفتی و صادرات غیرنفتی بر توسعه مالی در ایران

توسعه مالی در اقتصادهای منابع محور مانند ایران، نقش مهمی در پایداری رشد اقتصادی دارد، اما تحت تاثیر نوسانات درآمدهای نفتی و ضعف تنوع صادرات قرار می گیرد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات غیرخطی درآمدهای نفتی و صادرات غیرنفتی بر توسعه مالی در ایران، از داده های سری زمانی سال های ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۲ استخراج شده از اوپک، مرکز آمار ایران و بانک جهانی استفاده شده است و برای تحلیل، از مدل رگرسیون انتقال ملایم (STR) در محیط نرم افزار R بهره گرفته شده است. نتایج نشان می دهد درآمدهای نفتی و صادرات غیرنفتی در هر دو رژیم نرخ ارز (بالا و پایین) اثر مثبت و معناداری بر شاخص های مالی دارند. در مقابل، تورم و نوسانات نرخ ارز تاثیر منفی و کاهنده بر کارایی مالی دارند. همچنین، تولید ناخالص داخلی سرانه و باز بودن تجاری نقش حمایتی در تقویت توسعه مالی ایفا می کنند. یافته ها نشان می دهد که در شرایط ناپایدار اقتصادی، اثر این متغیرها تشدید شده و بر ضرورت سیاست های متنوع سازی درآمد و مدیریت نوسانات تاکید می شود. استفاده از صندوق های ثروت ملی و حمایت مالی هدفمند از صادرات غیرنفتی می تواند به افزایش پایداری نظام مالی منجر شود.

کلیدواژه ها:

درآمدهای نفتی ، صادرات غیرنفتی ، توسعه مالی ، مدل رگرسیون انتقال ملایم (STR)