تحلیل انتقادی نسبی گرایی اخلاقی گیلبرت هارمن و پیامدهای آن بر فرهنگ اخلاقی دانشگاه اسلامی: ارائه چارچوب بدیل مبتنی بر اخلاق اسلامی

هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی نظریه نسبی گرایی اخلاقی گیلبرت هارمن و بررسی پیامدهای آن بر فرهنگ و انسجام اخلاقی در دانشگاههای اسلامی انجام شد. این مطالعه در صدد بود خلا پژوهشی موجود در ادبیات فلسفه اخلاق و مطالعات فرهنگی دانشگاهی را در پیوند با آموزه های اخلاق اسلامی پر کند. روش شناسی: پژوهش از نظر ماهیت، نظری- تحلیلی و از نظر هدف، بنیادی- کاربردی است. روش تحقیق، تحلیل مفهومی- انتقادی بود که طی آن، ابتدا مولفه های اصلی نسبی گرایی اخلاقی هارمن، واکاوی و سپس پیامدهای آن برای انسجام هنجاری و سبک زندگی اخلاقی در دانشگاههای اسلامی تحلیل شد. در ادامه، با بهره گیری از مفاهیم کلیدی اخلاق اسلامی، مانند حسن و قبح ذاتی افعال، عقل عملی، عدالت و فطرت انسانی، چارچوب بدیل اخلاقی برای مواجهه با چالش نسبی گرایی پیشنهاد شده است. یافته ها: پذیرش نسبی گرایی اخلاقی هارمن، بدون اتکا به اصول ارزشی ثابت، منجر به تضعیف مرجعیت اخلاقی، تعارض هنجاری و چندپارگی فرهنگی در فضای دانشگاهی، به ویژه در دانشگاههای اسلامی می شود. در مقابل، اخلاق اسلامی با تاکید بر اصول جهان شمول و عقلانی، ظرفیت بازسازی فرهنگ اخلاقی دانشگاهی را فراهم می آورد. نتیجه گیری: این پژوهش نشان داد که طراحی چارچوب اخلاقی بومی بر اساس آموزه های اسلامی، از طریق تدوین منشور اخلاقی اسلامی، برگزاری دوره های آموزش اخلاق و گفتگوهای میان فرهنگی، می تواند به ارتقای انسجام اخلاقی و کاهش چالشهای ناشی از نسبی گرایی کمک کند.

کلیدواژه ها:

سبک زندگی ، فرهنگ دانشگاهی ، گیلبرت هارمن ، نسبی گرایی اخلاقی ، هنجارهای اخلاقی