استنباط اصول آموزشی و تربیتی حرفه معلمی از کاربردهای واژه «حیات» در قرآن کریم

نگاه به کلیدواژه های قرآنی از منظر تربیتی، رویکردی است که می تواند زمینه فهم و استنباط مبانی و اصول تعلیم و تربیت را فراهم نماید. کلیدواژه «حیات» ازجمله واژگان پرتکرار قرآنی است که تبیین الگوی کاربرد آن در قرآن و فهم تعابیر مرتبط با آیاتی که این کلیدواژه در آن ها به کار رفته است، می تواند راهگشای برخی اصول آموزشی و تربیتی برای حرفه معلمی باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر قصد دارد در راستای استنباط اصول یادشده، به واژه «حیات» در قرآن، نظری تربیتی بیندازد. برای دستیابی به این منظور و به دلیل چندوجهی بودن مقاله حاضر، روش پژوهش ترکیبی از مراحل پدیدارشناسی توصیفی در مرحله رجوع به آیات قرآن، تحلیل و کدگذاری داده ها به شیوه استراتژی داده بنیاد با نرم افزار مکس کیو دا (MAXQDA) در سه بخش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی و تحلیل محتوای کیفی به شیوه استقرایی در بخش دلالت های تربیتی برای حرفه معلمی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی نظری واژه «حیات» در قالب شش دسته «مراحل حیات»، «مراتب حیات حقیقی»، «راه شناخت حیات»، «عوامل حیات بخش»، «ویژگی های حیات» و «ثمرات دقت در حیات» تقسیم پذیرند که هر دسته به زیرمجموعه های جزئی تر تقسیم می شود. همچنین پنج اصل آموزشی و تربیتی از این الگوی نظری و مفهومی برای حرفه معلمی قابل استخراج است که شامل این موارد می شود: لزوم توجه به پرسش ذهنی، پاسخ به پرسش ذهنی از طریق الگوی عینی، شناخت و معرفت از طریق متضادها، توجه دهی به مراتب حیات و نیت مندی و هدفمندی حیات.

کلیدواژه ها:

حیات ، قرآن ، اصول آموزشی ، اصول تربیتی ، معلم