تنوع زیستی و الگوی فعالیت فصلی مگس های دارای اهمیت پزشکی در منطقه حفاظت شده کرخه، جنوب غرب ایران

سابقه و هدف: مگس ها به عنوان ناقلین بالقوه عوامل بیماری زا و عوامل ایجاد کننده میاز، از اهمیت پزشکی و دامپزشکی برخوردارند. این مطالعه با هدف بررسی ترکیب گونه ای، الگوی فعالیت فصلی و تنوع زیستی مگس های دارای اهمیت پزشکی در منطقه حفاظت شده کرخه در جنوب غرب ایران، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی–مقطعی، طی یک دوره یک ساله، از سال ۱۳۹۸ تا ۱۳۹۹، به صورت ماهیانه در منطقه حفاظت شده کرخه انجام گرفت. مگس های بالغ با استفاده از تله های بطری حاوی گوشت به عنوان طعمه جمع آوری شدند. شناسایی گونه ها بر اساس کلیدهای معتبر تشخیصی انجام شد. سپس فراوانی گونه ها، الگوی فعالیت فصلی و شاخص های اکولوژیک شامل تنوع شانون–وینر (′H)، یکنواختی پیلو (′J)، غنای گونه ای (S) و غالبیت سیمپسون (D) محاسبه و بررسی شدند. یافته ها: در مجموع، ۱۶۳۲ نمونه مگس متعلق به ۱۵ گونه از سه خانواده کالیفوریده، موسیده و سارکوفاژیده شناسایی شد. گونه Chrysomya albiceps با فراوانی ۲۵/۸درصد، گونه غالب در منطقه بود. بیش ترین میزان فعالیت مگس ها در فصل پاییز، با ۴۵/۳ درصد از کل نمونه های جمع آوری شده، ثبت شد. مقادیر شاخص های اکولوژیک در کل دوره مطالعه شامل تنوع شانون وینر برابر با ۲/۱۰۱= ′H، یکنواختی پیلو برابر با ۰/۷۷۸= ′J، غالبیت سیمپسون برابر با ۰/۱۵۸=D و غنای گونه ای برابر با ۱۵=S بود. بیش ترین تنوع گونه ای در فصل پاییز ۱/۸۵= ′H و بیش ترین یکنواختی در فصل های تابستان و زمستان مشاهده شد. استنتاج: ترکیب گونه ای، فعالیت فصلی و شاخص های تنوع زیستی مگس های دارای اهمیت پزشکی در منطقه حفاظت شده کرخه با تغییرات فصلی همراه است. غلبه C. albiceps و افزایش فعالیت مگس ها در پاییز، ضرورت پایش مستمر و اجرای برنامه های کنترل تلفیقی را، به ویژه برای کاهش خطر میاز در دام ها، برجسته می کند.

کلیدواژه ها:

Diptera ، vectors ، biodiversity ، myiasis ، Iran ، دوبالان ، تنوع زیستی ، ناقل ، میاز ، ایران