مدیریت مراقبت از بیماری های سرطان های شایع در بستر برنامه پزشک خانواده شهری: یک مرور دامنه ای همراه با ارزیابی کیفیت

سابقه و هدف: سرطان یکی از مهم ترین چالش های سلامت جهانی است و افزایش بروز آن در ایران، تحت تاثیر سالمندی جمعیت و شیوع عوامل خطر، ضرورت بازنگری در مدیریت مراقبت سرطان را افزایش داده است. این مطالعه با هدف بررسی نقش برنامه پزشک خانواده شهری در مدیریت مراقبت سرطان از طریق مرور دامنه ای و ارزیابی کیفیت مطالعات، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: این مطالعه با رویکرد مرور دامنه ای انجام شد. جست جوی مطالعات در پایگاه های PubMed، Scopus و Web of Science برای بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت. مطالعات مرتبط با مدیریت مراقبت سرطان های شایع و نقش برنامه پزشک خانواده در این حوزه، بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند. کیفیت مطالعات با استفاده از چک لیست PRISMA ارزیابی و یافته ها با رویکرد تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها بررسی شد. پروتکل مطالعه در پایگاه PROSPERO با شناسه CRD۴۲۰۲۵۱۰۲۸۰۰۵ ثبت شد. یافته ها: از میان ۶۱۳۷ مقاله شناسایی شده، ۴۹ مطالعه از ۱۸ کشور در تحلیل نهایی وارد شدند. یافته ها نشان داد برنامه پزشک خانواده شهری با تقویت دسترسی به خدمات پیشگیری و غربالگری و هماهنگی بین سطوح مختلف خدمات سلامت، ظرفیت برای بهبود مدیریت سرطان دارد. همچنین، بهره گیری از فناوری های دیجیتال، پرونده های الکترونیک و ابزارهای تشخیصی، فرصت هایی برای افزایش دقت تشخیص و کاهش تاخیر در شروع درمان فراهم می کند. در مقابل، نابرابری های جغرافیایی در دسترسی، مقاومت های فرهنگی، کمبود نیروی متخصص و ضعف هماهنگی بین بخشی، از مهم ترین موانع اجرای این برنامه بودند. استنتاج: ادغام فناوری های دیجیتال، آموزش پزشکان خانواده و توسعه مدل های مشارکتی می تواند به بهبود مدیریت مراقبت سرطان کمک کند. چارچوب مفهومی پیشنهادی نیازمند اعتبارسنجی و تطبیق با شرایط اجرایی، منابع و نیازهای نظام سلامت ایران است.

کلیدواژه ها:

family physician ، primary health care ، cancer management ، scoping review ، پزشک خانواده ، مراقبت های اولیه سلامت ، مدیریت سرطان ، مرور دامنه ای