تولید نابجای اورکسین در شرایط پاتولوژی در خارج از هیپوتالاموس جانبی: مرور شواهد، فرضیات و چالش های موجود

هیپوتالاموس جانبی به عنوان کانون اصلی سنتز اورکسین، از طریق توزیع گسترده آکسونی، اورکسین را به نواحی مختلف مغز و نخاع ارسال می کند. اورکسین عملکردهای حیاتی نظیر تغذیه، پاداش، هیجانات و پاسخ به استرس را تنظیم می نماید. از نظر مولکولی، این پپتید از پیش سازی به نام «پره پرو-اورکسین » تحت اثر برش آنزیمی توسط پرو-هورمون کانورتازها به دو پپتید اورکسین A و B تبدیل می شود. اگر چه بیان فیزیولوژیک این پپتید در برخی بافت های محیطی خارج از مغز نیز اثبات شده است، اما تولید موضعی آن در بافت عصبی خارج از هیپوتالاموس در شرایط طبیعی مشاهده نشده است. اختلال در این سیستم می تواند پیامد یا محرک فرآیندهای بیماری زا باشد؛ به طوری که در اختلالاتی نظیر کاتاپلکسی، کاهش سطح تولید مرکزی مشهود است. شواهد پیش بالینی اخیر این فرضیه را مطرح می کنند که در شرایط پاتولوژیک (مانند استرس مزمن و صرع)، همزمان با تضعیف خروجی هیپوتالاموس و کاهش ترشح اورکسین در نواحی هدف، این احتمال وجود دارد که یک پاسخ جبرانی یا یک سازمان دهی ناهنجار در برخی نواحی لیمبیک از جمله هیپوکمپ رخ دهد. در حمایت از این فرضیه، بر اساس شواهد محدودی، بیان موضعی mRNA پره پرو-اورکسین در هیپوکمپ و نیز آمیگدال دیده شده و در یک مطالعه نیز، سنتز انتخابی اورکسین B در برخی جمعیت های سلولی هیپوکمپ (نظیر آستروسیت ها و اینترنورون ها) مشاهده شده است. با این حال، ارتباط مستقیم این پدیده با تشدید روند بیماری زایی از طریق تغییر تحریک پذیری سلولی، کماکان یک فرضیه احتمالی است که نیازمند ارزیابی های تجربی گسترده تر می باشد. مقاله حاضر با مرور شواهد موجود، به ارزیابی نقادانه تغییرات بیانی سیستم اورکسینی در شرایط پاتولوژی، تفکیک فرضیات از یافته های قطعی و تبیین چالش ها و محدودیت های پژوهشی در این حوزه نوظهور می پردازد.

کلیدواژه ها:

Orexin ، Pathology ، Hippocampus ، Ectopic expression ، اورکسین ، پاتولوژی ، هیپوکمپ ، بیان نابجا