بازآفرینی شهری هویت محور: راهبردهایی برای احیای خاطره جمعی در فضاهای آیینی (مورد مطالعه: میدان پیر رودبند دزفول)

میدان های تاریخی–آیینی به عنوان بسترهای شکل گیری خاطره جمعی و بازنمایی هویت فرهنگی،  در فرآیند توسعه شهری اغلب دچار تداخل عملکردی و گسست معنایی شده اند. محدوده تاریخی پیر رودبند دزفول دارای موقعیتی ویژه به لحاظ کالبدی، طبیعی، فرهنگی و آئینی می باشد که از گذشته های دور محل تجمعات آئینی مردم دزفول بوده است ولی اکنون دچار چالش ها و تنگناهایی شده است که ضرورت برنامه ریزی شهری برای برگزاری این آئین، مبتنی بر خاطره جمعی احساس می شود. هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای بازآفرینی این میدان با تاکید بر ارتقاء مولفه های هویت و خاطره جمعی است. سوال اصلی تحقیق این است که در جهت بازآفرینی میدان آئینی پیر رودبند دزفول چه راهبردها،  سیاست ها و برنامه های شهری با توجه به معیارهای هویت بخش و خاطره انگیز این مکان می توان اتخاذ نمود؟ روش تحقیق در این مطالعه، ترکیبی از تحلیل کیفی و راهبردی است که با استفاده از مدل SWOT و بر پایه مشاهدات میدانی و تحلیل های پیشین انجام گرفته است. ابتدا نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدیدهای موجود در سه بعد کالبدی، عملکردی و معنایی استخراج و تحلیل گردید و سپس براساس آن، راهبردهای بازآفرینی در قالب چهار دسته (SO،  ST،  WO،  WT) ارائه شد. نتایج نشان می دهد که مهم ترین چالش میدان، ضعف در کارکرد آیینی معاصر، تداخل با نظام دسترسی و کاهش حس تعلق ساکنین است. راهبردهای پیشنهادی از جمله ساماندهی کالبد فضا متناسب با آیین ها،  بازتعریف مسیرهای حرکت، تقویت خوانایی و نشانه های هویتی و ارتقاء مشارکت اجتماعی، می تواند به احیای نقش فرهنگی–اجتماعی میدان و بازپیوند آن با خاطره و هویت جمعی منجر شود. این راهبردها، الگویی قابل تعمیم برای بازآفرینی فضاهای آیینی در بافت های تاریخی شهرهای ایرانی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

Urban Regeneration ، Strategy ، SWOT Model ، Collective Memory ، Collective Identity ، Pir Roudband ، Dezful ، بازآفرینی شهری ، راهبرد ، مدل SWOT ، خاطره جمعی ، هویت جمعی ، پیر رودبند ، دزفول