عوامل موثر بر شناخت پیکره بندی توده و فضا در مجتمع های مسکونی (نمونه موردی: مجتمع مسکونی شهید بهشتی ساری)

«شناخت پیکره بندی»، به عنوان یکی از عالی ترین فرایندهای ذهنی انسان، فعالیتی پیچیده و چند بعدی است. شکل گیری این فرایند در محیط هایی که درک فضا در آن ها مستلزم حرکت و تعامل با محیط است، مسائلی پدید می آورد که پرسش برانگیز و درخور تامل اند. هدف این پژوهش، تبیین چگونگی شناخت پیکره بندی با تمرکز بر عوامل موثر بر آن در مجتمع های مسکونی است. پژوهش با رویکرد کیفی و در چارچوب رئالیسم انتقادی انجام شده و جامعه موردمطالعه، ساکنان مجتمع مسکونی شهید بهشتی ساری هستند. برای دستیابی به فهمی جامع از پیکره بندی، مجتمع منتخب در دو مقیاس کل و جزء و در سه سطح «مکان های منفرد»، «ارتباط دو به دوی مکان ها» و «عناصر مجاور هر مکان » بررسی شد. روش نمونه گیری نظری است و داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته، نقشه شناختی و نقشه کروکی وار جمع آوری و با تکنیک کدگذاری باز و محوری تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که شناخت پیکره بندی توده و فضا در هر دو مقیاس کل و جز، بر سه بعد اصلی محیطی، انسانی و زمانی استوار است. در جریان پژوهش، پس از شناسایی مولفه های هر بعد و ترسیم ماتریس ارتباطات دوجانبه میان عوامل محیطی و اجزای پیکره بندی، یافته های حاصل از سه سطح مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی تبیین و ارائه شد. درنهایت نتایج نشان داد که در فضای باز مجتمع های مسکونی، اگرچه ابعاد محیطی نقش پررنگ تری در بازشناسی پیکره بندی توده و فضا دارند، شکل گیری تصویر ذهنی دقیق و پایدار زمانی امکان پذیر است که ابعاد محیطی، انسانی و زمانی نه به صورت مستقل، بلکه در پیوندی تعاملی و هم افزا عمل کنند.

کلیدواژه ها:

Cognition ، Configuration ، Mass and Space ، Residential Complex ، Shahid Beheshti Complex ، شناخت ، پیکره بندی ، توده و فضا ، مجتمع مسکونی ، مجتمع مسکونی شهید بهشتی ساری