بازکاوی ابعاد صلح امام حسن (ع) براساس نظریه چالش و پاسخ آرنولد توین بی

صلح امام حسن(ع) از مهم ترین نقاط عطف تاریخ سیاسی اسلام است که بیشتر در چارچوب های فقهی یا گزارش های تاریخی، حدیثی و کلامی بررسی شده و کمتر در قالب الگوی تبیینی کلان تحلیل گردیده است. خلا نظری در تبیین تمدنی این رخداد، ضرورت بازخوانی آن براساس نظریه «چالش و پاسخ آرنولد توین بی» را آشکار می کند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل صلح امام حسن(ع) به مثابه یک «پاسخ تمدنی» به مجموعه ای از چالش های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر اموی انجام شد. در این پژوهش، به روش تاریخی-تحلیلی و با بهره گیری از تحلیل تطبیقی میان گونه های چالش و نوع پاسخ راهبردی امام حسن(ع)، داده های برگرفته از منابع دست اول و پژوهش های معتبر، در چارچوب مفهومی نظریه توین بی صورت بندی و تحلیل شد. یافته ها نشان داد که صلح امام حسن(ع) نه کنشی فقط سیاسی، بلکه راهبردی تمدنی برای حفظ انسجام جامعه اسلامی، صیانت از سرمایه هویتی و جلوگیری از فروپاشی ساختاری بوده است. براین اساس، صلح امام حسن(ع) را می توان نمونه ای از ترجیح «بقای تمدنی» بر تقابل نظامی دانست که به استمرار تاریخی جریان های فکری از جمله جریان فکر شیعی در دوره های بعد انجامید. این پژوهش با ارائه خوانشی نظری از این رخداد، امکان فهم الگوهای واکنش تمدنی در شرایط بحران را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

صلح امام حسن(ع) ، نظریه آرنولد توین بی ، شبهات صلح امام حسن(ع) ، دوران معاویه ، تمدن اسلامی