نقد و بررسی راهکارهای استکشاف حکم شرعی از اجماع محصل

این مقاله با رویکرد تحلیلی-توصیفی و نگاهی انتقادی، به بررسی اعتبار راهکارهای استکشاف حکم شرعی از «اجماع محصل» در اصول فقه امامیه می پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا اجماع محصل، با توجه به راهکارهای پیشنهادی برای کشف رای معصومm، می تواند به عنوان دلیلی مستقل و معتبر در فرآیند استنباط احکام شرعی ایفای نقش کند یا خیر. در این راستا، مهم ترین مبانی اصولی از جمله اجماع دخولی، اجماع مبتنی بر قاعده لطف، اجماع حدسی، اجماع تشرفی و اجماع مبتنی بر دلیل مفقود، تبیین و به صورت منظم نقد شده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که هرچند برخی از این راهکارها از حیث نظری واجد جذابیت اند، اما اغلب آن ها یا در عصر غیبت قابلیت احراز ندارند یا به ظنون شخصی و غیر منضبط باز می گردند و فاقد کاشفیت قطعی از حکم واقعی اند. نتیجه آنکه اجماع محصل، در چارچوب اصول فقه امامیه، نمی تواند به عنوان دلیل مستقل و تعیین کننده تلقی شود و نقش آن حداکثر در حد تایید و تقویت سایر ادله معتبر است.

کلیدواژه ها:

اجماع محصل ، اجماع دخولی ، استکشاف حکم ، کاشف از رای معصوم ، اجماع تشرفی