معیارهای مشروعیت در منازعات سایبری و هوشمند (تحلیل احکام مربوط به حملات سایبری، حفاظت غیرنظامیان و موازین پاسخ دفاعی)

ظهور فناوری های نوین در عرصه نظامی، به ویژه جنگ سایبری و سامانه های هوشمند مسلح، چالش های بنیادینی را در برابر فقه دفاعی اسلامی قرار داده است. این پژوهش با هدف تبیین معیارهای مشروعیت در منازعات سایبری و هوشمند، از منظر فقه اسلامی و حقوق بین الملل بشردوستانه، به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی انجام شده است. داده ها از طریق مطالعه کتابخانه ای و بررسی اسناد فقهی، حقوقی و نظامی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اصول بنیادین فقه دفاعی اسلامی، از جمله اصل تمییز (تفکیک نظامیان از غیرنظامیان)، اصل تناسب، اصل ضرورت و نهی از فساد فی الارض، قابلیت انطباق با فضای سایبری را دارند، اما این انطباق نیازمند اجتهاد نوین و بازتعریف مفاهیم کلاسیک است. همچنین، مسئله حفاظت از غیرنظامیان در برابر حملات سایبری که زیرساخت های حیاتی را هدف می گیرند، از پیچیده ترین مسائل فقهی معاصر است. این پژوهش با ارائه چارچوب فقهی-حقوقی یکپارچه، به تبیین موازین پاسخ دفاعی مشروع در برابر تهدیدات سایبری و هوشمند می پردازد و پیشنهاد می کند که فقیهان و حقوقدانان اسلامی با تشکیل کمیته های تخصصی مشترک، به تدوین فقه دفاعی نوین بپردازند.

کلیدواژه ها:

فقه دفاعی ، جنگ سایبری ، سامانه های هوشمند مسلح ، اصل تمییز ، حفاظت غیرنظامیان ، مشروعیت دفاع ، حقوق بین الملل بشردوستانه ، اجتهاد نوین