بررسی موانع بازگشت به مدرسه در دانش آموزان مبتلا به بیماری های مزمن پس از تجربه بستری در بخش مراقبت های ویژه

زمینه و هدف: پیشرفت های اخیر در مراقبت های ویژه کودکان موجب افزایش چشمگیر نرخ بقا در بیماران مبتلا به بیماری های مزمن شده است. با این حال، بقای زیستی لزوما به معنای بازگشت موفق به کارکردهای تحصیلی و اجتماعی نیست. بازگشت به مدرسه یکی از مهم ترین شاخص های بازیابی عملکردی در کودکان پس از بستری در بخش مراقبت های ویژه (ICU) محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی موانع بازگشت به مدرسه و تبیین مدل ساختاری عوامل پیش بینی کننده سازگاری تحصیلی در دانش آموزان مبتلا به بیماری های مزمن انجام شد. روش ها: این مطالعه با طرح توصیفی- تحلیلی مقطعی و رویکرد کمی در سال ۱۴۰۴ انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان ۷ تا ۱۲ ساله مبتلا به بیماری های مزمن ساکن شهر مشهد بود که طی شش ماه نخست سال ۱۴۰۴ تجربه بستری در بخش مراقبت های ویژه (ICU) را داشته اند. نمونه پژوهش شامل ۲۱۲ دانش آموز بود که از سه بیمارستان آموزشی و ۲۸ مدرسه ابتدایی به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با سلامت کودکان (PedsQL)، مقیاس اضطراب کودکان اسپنس (SCAS)، پرسشنامه سازگاری تحصیلی بود. داده ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون t مستقل، تحلیل واریانس، رگرسیون چندمتغیره و مدل معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته ها: میانگین سن شرکت کنندگان ۱/۹ ± ۱۰/۲ سال بود و ۵۳/۸ درصد پسر بودند. نتایج نشان داد ۶۳/۸ درصد دانش آموزان طی شش ماه نخست پس از ترخیص، سطوح بالایی از دشواری در بازگشت به مدرسه را تجربه کرده اند، در تحلیل رگرسیون چندگانه، سه متغیر به عنوان پیش بینی کننده های معنادار سازگاری تحصیلی شناسایی شدند: خستگی مزمن (۰/۰۰۱>P، ۰/۴۱ = β)، اضطراب تحصیلی (۰/۰۰۱>P، ۰/۳۵ = β) و نبود حمایت آموزشی مدرسه (۰/۰۰۲ = P، ۰/۲۹ = β). مدل رگرسیونی توانست ۵۲ درصد از واریانس سازگاری تحصیلی را تبیین کند (۰/۵۲ = R²). نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که وضعیت جسمانی از طریق متغیرهای روان شناختی اثر غیرمستقیم و معناداری بر سازگاری تحصیلی دارد (اثر غیرمستقیم = ۰/۲۷، ۰/۰۱>P). شاخص های برازش مدل نشان دهنده برازش مطلوب بودند (۲/۱۴ = χ²/df) (۰/۹۴ = CFI) (۰/۹۲ = TLI) (۰/۰۵ = RMSEA) (۰/۰۴ = SRMR). اندازه اثر کلی مدل در سطح متوسط تا بالا ارزیابی شد. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که بازگشت به مدرسه در دانش آموزان مبتلا به بیماری های مزمن پس از بستری در ICU پدیده ای چند بعدی است که تحت تاثیر تعامل عوامل جسمانی، روان شناختی و نهادی قرار دارد. خستگی مزمن و اضطراب تحصیلی مهم ترین موانع فردی و نبود حمایت ساختاری مدرسه مهم ترین مانع نهادی شناسایی شدند. طراحی برنامه های انتقالی بیمارستان- مدرسه، تدوین برنامه های آموزشی فردمحور و مداخلات روان شناختی هدفمند می تواند به بهبود سازگاری تحصیلی و کاهش افت آموزشی در این گروه کمک کند.

کلیدواژه ها:

Chronic Illness ، Intensive Care Unit ، School Reintegration ، Academic Adjustment ، Hospitalized Children ، بیماری مزمن ، بخش مراقبت های ویژه ، بازگشت به مدرسه ، سازگاری تحصیلی ، کودکان بستری شده