بررسی کارکرد ارتباطی کنش های گفتاری در مناجات خمس عشر

کاربرد شناسی زبان یکی از شاخه های علم زبان شناسی است که به مطالعه معنی در ارتباط با بافت و فاصله نسبی میان دو طرف گفتگو در تعامل کلامی می پردازد در حالی که مباحث مختلفی را در بر می گیرد. کنش های گفتاری یکی از آن مباحث است که نظریات گوناگونی درباره ماهیت و انواع آن ارائه شده است. نظریه «جان سرل» از برجسته ترین آن هاست که در آن کنش های گفتاری به پنج نوع اظهاری، ترغیبی، عاطفی، تعهدی و اعلامی تقسیم گردیده است. علاوه بر این، رویکردهایی راجع به کارکرد ارتباطی کنش های گفتاری مطرح شده است. رویکرد «ماری فینوکیارو» از جمله آن هاست که کارکرد ارتباطی در آن در پنج دسته فردی، بینافردی، جهتی، ارجاعی و تخیلی طبقه بندی گردیده است. در پژوهش حاضر بررسی کارکرد ارتباطی کنش های گفتاری در مناجات امام سجاد (ع) با نام مناجات خمس عشر محور کار تحقیق قرار گرفته است. به همین منظور ابتدا کنش های گفتاری بر اساس نظریه «جان سرل» و سپس کارکرد ارتباطی آن بر مبنای رویکرد «ماری فینوکیارو» در مناجات مذکور مورد بررسی واقع شده است. این پژوهش با شیوه توصیفی - تحلیلی و با هدف آگاهی از چگونگی ارتباط کلامی امام سجاد (ع) با خدای متعال صورت گرفته است. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که در میان انواع کنش های گفتاری سه کنش اظهاری، ترغیبی و عاطفی در مناجات خمس عشر نمود یافته با این تفاوت که کنش اظهاری از بیشترین بسامد و کنش عاطفی از کمترین بسامد برخوردار است. حال آن که سه کنش مذکور کارکرد ارتباطی خاصی در برداشته و از بین کارکردهای ارتباطی، برخی از مولفه های کارکرد « فردی» و کارکرد « بینافردی» در پاره گفت های آن مناجات متجلی شده است.

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: کاربردشناسی زبان ، کنش های گفتاری ، کارکرد ارتباطی ، امام سجاد (ع) ، مناجات خمس عشر