دعای سفر به مثابه کنش گفتاری دینی: مطالعه ای تطبیقی در ادیان ابراهیمی با الگوی اسپیکینگ هایمز

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی دعاهای سفر در ادیان ابراهیمی یهودیت، مسیحیت و اسلام بر اساس الگوی اسپیکینگ هایمز انجام شده است. این پژوهش سه متن نیایشی شامل: تفیلات هدرخ در یهودیت، بخش اعزام شاگردان در لوقا ۱۰ مسیحیت و دعای سفر در سنت اسلامی را تحلیل کرده و تفاوت ها و شباهت های ساختاری، کارکردی و معنایی آن ها را آشکار ساخته است. روش پژوهش کیفی، تحلیلی- تفسیری و مبتنی بر تحلیل اسنادی متون دینی است. یافته های پژوهش نشان داد که گرچه هر سه دین، سفر را عرصه ای برای تجربه وابستگی انسان به قدرت متعالی و بازتولید معانی اعتماد، توکل و حفاظت الهی می دانند، اما تلقی آنان از ماهیت سفر و نوع ارتباط با خداوند از طریق دعا متفاوت است. در یهودیت دعا ماهیتی آیینی و جمع محور دارد و امنیت فیزیکی در مرکز آن قرار می گیرد. در مسیحیت نخستین، سفر بیشتر ماموریتی الهی است و دعا نقشی تربیتی-تعلیمی داشته و شاگرد را برای مواجهه با تهدیدهای اجتماعی و معنوی آماده می کند. در اسلام دعای سفر، صورتی شخصی و عاطفی دارد و علاوه بر حفاظت، بر سپردگی کامل وجود، خانواده و ایمان به خدا و نیز طلب تقرب تاکید دارد. دعای اسلامی سفر، برخلاف دو متن پیشین دعا یا گفتار آیینی رسمی نیست، بلکه یک نیایش شخصی با ریشه های عرفانی است. پیشنهاد می شود از این نتایج می توان در طراحی آیین های سفر، مطالعات روان شناسی سفر و گسترش گفت وگوهای بین ادیانی استفاده نمود. نوآوری پژوهش نخستین استفاده از الگوی اسپیکینگ هایمز به منظور بررسی دعاهای سفر در ادیان ابراهیمی است

کلیدواژه ها:

عهدین ، ادعیه اسلامی ، مناسک سفر ، اضطراب سفر ، حفاظت الهی ، بدرقه جمعی