بازخوانی مبانی معرفتی و مولفه های نظام مند اقتصاد اسلامی از منظر صحیفه سجادیه

چگونگی صورت بندی مبانی معرفتی و اخلاقی در حوزه اقتصاد، تاثیر تعیین کننده ای بر الگوی توسعه، عدالت اجتماعی و سبک زندگی اقتصادی جوامع بر جای می گذارد. در این میان، بازخوانی منابع اصیل اسلامی برای استخراج الگوی بومی نظام اقتصاد اسلامی از حیث نظری و سیاستی اهمیت ویژه ای می یابد. صحیفه ی سجادیه به عنوان یکی از متون بنیادین معرفتی و عبادی امام سجاد(ع)، واجد گنجینه ای از تعالیم ناظر به حیات اقتصادی انسان مومن است که می تواند در تبیین چارچوب نظری و ارزش محور اقتصاد اسلامی نقش آفرین باشد. از این رو، پژوهش حاضر با تمرکز بر صحیفه ی سجادیه و با بهره گیری از رویکرد تحلیل محتوای کیفی و تحلیل مضمون، به استخراج و تبیین مولفه ها و مبانی الگوی اقتصادی برگرفته از این متن می پردازد. یافته ها نشان می دهد این الگو در سه سطح اصلی قابل صورت بندی است: ۱) مبانی معرفتی شامل بینش توحیدی، عدالت و کرامت انسانی؛ ۲) اصول رفتاری مانند قناعت، تلاش و کار، انفاق و انصاف؛ و ۳) سازوکارهای نهادی همچون زکات، تعاون و عدالت اجتماعی. برآیند و تعامل این سه سطح، چارچوبی منسجم برای جهت دهی به سیاست گذاری اقتصادی در راستای اولویت دادن به عدالت بر سودمحوری، تقویت سازوکارهای توزیع عادلانه ثروت و درآمد، تعمیق روح تعاون و مسئولیت پذیری اجتماعی، و طراحی نهادها و برنامه های اقتصادی هم سو با رشد معنوی و تعالی اخلاقی جامعه فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

صحیفه سجادیه ، الگوی اقتصادی ، سبک زندگی اسلامی ، عدالت در اقتصاد ، اقتصاد اسلامی