نقش بازخورد شناختی در اصلاح بدفهمی های مفهومی دانش آموزان در یادگیری مبتنی بر خطا: مطالعه ای در آموزش مشتق

پیشینه و اهداف: در رویکردهای نوین آموزش ریاضیات، خطا تنها نشانه ضعف یادگیرنده نیست، بلکه می تواند فرصتی برای شناسایی شیوه های تفکر و اصلاح برداشت های نادرست دانش آموزان فراهم کند. بازخورد شناختی با جلب توجه دانش آموزان به استدلال ها و راهبردهای مورد استفاده، زمینه بازنگری در تفکر و اصلاح بدفهمی های مفهومی را فراهم می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازخورد شناختی در اصلاح بدفهمی های مفهومی دانش آموزان در یادگیری مبتنی بر خطا و آموزش مبحث مشتق انجام شد. روش ها : این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی و در قالب یک مداخله آموزشی در سه کلاس پایه دوازدهم رشته علوم تجربی با مشارکت ۵۷ دانش آموز انجام شد. برنامه آموزشی طی چهار جلسه ۷۰ دقیقه ای در مدت دو هفته اجرا گردید. فعالیت ها بر تحلیل پاسخ های خطادار، مقایسه راهبردهای حل مسئله و ارائه بازخوردهای شناختی متمرکز بود. داده ها از طریق آزمون های آموزشی، تحلیل پاسخ ها و بررسی الگوهای خطا گردآوری شد. یافته ها: نتایج نشان داد بخش قابل توجهی از خطاهای دانش آموزان در مبحث مشتق ریشه در بدفهمی های مفهومی و کاربرد الگوریتمی قواعد مشتق گیری دارد. بیشترین خطاها در موضوعات پیوستگی و مشتق پذیری، توابع چندضابطه ای، توابع قدرمطلق، قاعده زنجیره ای و تمایز میان مشتق صفر و مماس قائم مشاهده شد. همچنین فراوانی خطاها پس از اجرای فعالیت های آموزشی در تمامی محورهای مورد بررسی کاهش یافت. نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان می دهد به کارگیری بازخورد شناختی در یادگیری مبتنی بر خطا می تواند به اصلاح بدفهمی های مفهومی و تقویت یادگیری مفهومی دانش آموزان در آموزش مشتق کمک کند.

کلیدواژه ها:

Cognitive Feedback ، Conceptual Misconceptions ، Derivatives ، Error-Based Learning ، Mathematics Education ، Reflection on Thinking Processes