استناد مسئولیت به هوش مصنوعی با تاکید بر رابطه سببیت در جرایم سایبری

تمایزات کمی و کیفی جرایم سایبری با جرایم سنتی کارآیی نظام کیفری سنتی را با چالش های جدید مواجه ساخته است. فناوری هوش مصنوعی با توانایی تجزیه و تحلیل داده ها و یادگیری از الگوها و تصمیم گیری های خودکار به عنوان یک ابزار قدرتمند برای کاربردهای قانونی و یک وسیله خطرناک برای فعالیت مجرمانه شناخته می شود. با شیوع جرایم سایبری که توسط عامل انسانی به وقوع می پیوندد و ظهور این سیستم ها در دو سطح هوشمند پیشرفته و نیمه هوشمند مبنای استناد و مسئولیت در جرایم سایبری را چالش برانگیز ساخته است. در علوم کامپیوتری هوشمند برای این سیستم ها قدرت تحلیل و انجام مختار یک فرمان را در نظر می گیرند و آن را دارای قوه ادراک و عملکرد مختار فرض می نمایند. پس شناخت عامل نیازمند تحلیل رابطه سببیت و سوال از معیار استناد و شناسایی جایگاه طرفین است. یافته های پژوهش نشان می دهد در رویه قضایی ایران، مواردی که مستقیما به مسئولیت هوش مصنوعی مربوط باشد، وجود ندارد و در پرونده های مرتبط با جرایم سایبری، محاکم معمولا به دنبال شناسایی شخص یا اشخاصی هستند که از فناوری برای ارتکاب جرم استفاده کرده اند. به عنوان مثال، در پرونده های کلاهبرداری اینترنتی، مسئولیت به فردی که از نرم افزار یا سیستم های خودکار برای انجام جرم استفاده کرده، نسبت داده می شود، لذا مسئولیت کاربر همچنان مبتنی بر تقصیر و مسئولیت سازنده مطلق است و هوش مصنوعی را بیش از یک شیء تلقی نمی کنند. هدف این مقاله به روش توصیفی تحلیلی برآن است که محاکم با مداقه به جایگاه اختیار در تعیین مسئولیت و استناد، عامل هوش مصنوعی هوشمند پیشرفته را در جرم سایبری با توجه به نحوه عملکرد مختار آن، با الگوی استناد عرفی و ملهم از نظریه مسولیت اشیاء تعیین نمایند و حتی با وجود خصایص منحصربه فرد هوش مصنوعی پیشرفته شایسته است برای آن شخصیت مستقل تعریف شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مسئولیت کیفری ، جرایم سایبر ، استناد مستقل و عرفی ، آمریکا و اتحادیه اروپا